De Gentse filosoof, ethicus en opiniemaker Etienne Vermeersch is op 84-jarige leeftijd overleden. Hij koos voor euthanasie.

Etienne Vermeersch, de filosoof die Vlaanderen leerde wat rationaliteit is, is op 84-jarige leeftijd overleden. Gezondheidsproblemen hielden Vermeersch het voorbije jaar al uit het publieke debat weg.

Vermeersch overleed op vrijdag 18 januari na een langdurige ziekte in het Universitair Ziekenhuis van Gent. Het afscheid vond al plaats in intieme kring. De filosoof was een groot voorstander van het recht op euthanasie. Hij koos er ook zelf voor, maar ver van de schijnwerpers verwijderd, zeggen zijn collega's en vrienden Johan Braeckman en Dirk Verhofstadt in een reactie aan De Standaard

Hij was professor wijsbegeerte aan de Universiteit Gent, atheïst, scepticus, maar vooral een gerespecteerde stem in tal van grote maatschappelijke debatten. In de strijd voor het recht op contraceptie of de legalisering van abortus en euthanasie liep hij voorop.

Passie van Christus

Vermeersch kwam uit een diepgelovig nest uit Sint-Michiels bij Brugge. Zijn vader was een smid (later machinist en kachelhandelaar), zijn moeder was een erg gelovige katholieke vrouw.

Na de humaniora, in het Brugse Sint-Lodewijkscollege, trad hij in 1953 in bij de strenge jezuïetenorde. ‘De gelukkigste momenten van mijn leven heb ik beleefd toen ik bij de jezuïeten de geestelijke oefeningen van Ignatius doorliep', zei hij in een spraakmakend interview met Mieke Van Hecke. 'Zeker die week die in het teken stond van de passie van Christus. Waarin ik een zweep en kettingen ter beschikking kreeg. Zo intens, zo schoon. Ik heb gehuild van puur geluk.’

Vijf jaar later, op 23 december 1958, verliet hij met een gebroken hart het klooster. Hij twijfelde aan de geloofwaardheid van de instelling. Na anderhalf jaar nadenken werd hij overtuigd atheïst. Dat veel mensen onschuldig lijden, zag hij als een bewijs dat de christelijke god er niet is. 'Als God bestaat, dan zal ik hem op het matje roepen', zei hij daarover.

Legalisering abortus en euthanasie 

Vermeersch ging klassieke filologie en wijsbegeerte studeren aan de Gentse Rijksuniversiteit, waar hij in 1967 benoemd werd tot hoogleraar. Generaties studenten aan de faculteit Letteren en Wijsbegeerte leerden hem kennen van de colleges waarin hij hen inleidde in de wijsbegeerte en de wetenschapsfilosofie.

Vanaf de jaren 70 begon Vermeersch standpunten in te nemen in het maatschappelijk debat, als woordvoerder van maatschappelijke bewegingen die ijveren voor ethische hervormingen. Zo leverde hij een grote bijdrage aan de legalisering van abortus en euthanasie in België. Op de rol die hij speelde in de totstandkoming van de euthanasiewet was Vermeersch best trots. Als lid van het Raadgevend Comité voor Bio-ethiek adviseerde hij het parlement en de regering over de materie. Zelf liet hij meermaals optekenen te willen dat er aan zijn leven een einde gemaakt zou worden als hij een paar weken na elkaar zijn familieleden niet zou herkennen.