Commissie publiceert voorbereidingen voor no deal
Juncker maakte duidelijk dat de Britse premier niet moet rekenen op een ‘juridisch bindend document dat de EU nieuwe verplichtingen zou opleggen’. Foto: EPA-EFE

De Europese Commissie zal op 19 december alle documenten openbaar maken die ze klaargestoomd heeft voor het geval dat er geen akkoord komt tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie over een ordentelijke Brexit op 29 maart 2019. Dat maakte Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker vrijdagochtend bekend na afloop van de Europese top over de Brexit. De bekendmaking illustreert dat de Commissie en de Europese Unie steeds meer rekening houden met zo’n rampscenario van een no deal.

Juncker maakte ook duidelijk dat de Britse premier Theresa May niet moet rekenen op een ‘juridisch bindend document dat de Europese Unie nieuwe verplichtingen zou opleggen’ in verband met de backstop. Dat is de verzekering dat er geen harde grens komt tussen Ierland en Noord-Ierland en dat de vrede er niet in het gedrang komt. De Britse premier zou graag zien dat de EU een bindende tijdslimiet plakt op de backstop. ‘Het probleem was dat May dingen vroeg die we haar niet kunnen geven’, zei een hoge EU-diplomaat achteraf.

Commissie publiceert voorbereidingen voor no deal
May moet vrijdag terug naar Londen met twee beloftes die niets veranderen aan het akkoord dat ze met de EU sloot eind november. Foto: AFP

May moet vrijdag terug naar Londen met twee beloftes die niets veranderen aan het akkoord dat ze met de EU sloot eind november. De 27 zullen alles in het werk stellen om tegen 31 december 2020 – het einde van de overgangsperiode – een regeling te vinden voor de grens tussen Ierland en Noord-Ierland zodat de backstop niet geactiveerd moet worden. Lukt dat toch niet, dan beloven de 27 dat ze alles zullen doen om de duur van de backstop zo kort mogelijk te houden. Juncker wees daarbij ook op de verantwoordelijkheid van de Britten om daarin te slagen: ‘Het is nodig dat ook de Britse regering een duidelijk beeld heeft van wat ze wil.’

‘Nooit voldoende’

Deze toezeggingen gaan vrijwel zeker niet ver genoeg om de kritische Conservatieve parlementsleden in Londen gerust te stellen dat het Verenigd Koninkrijk niet opgesloten zal blijven in de backstop en dus de douane-unie met de EU, waardoor het geen handelsakkoorden met derde landen zou kunnen afsluiten. Maar Juncker merkte - op zijn typische manier - op dat ‘het moeilijk is om de gemoedsgesteldheid van de Britse parlementsleden te begrijpen. Er is een indrukwekkend arsenaal aan uiteenlopende meningen’.

Het is wel niet uitgesloten dat de Europese leiders in januari nog eens de koppen bij elkaar steken, kort voor de beslissende stemming in het Britse parlement. Maar binnen de EU is het geloof geweken dat ze nog echt kan wegen op wat er in Londen gebeurt. ‘Zelfs als we May iets geven, zal het nooit voldoende zijn’, zei een andere diplomaat vooraf nog. De Oostenrijkse kanselier Sebastian Kurz reageerde zo op de vraag wat de brexiteers in Londen wel over de streep zou kunnen trekken: ‘Dat is moeilijk te beoordelen, omdat veel sceptici niet discussiëren op een manier die echt rationeel is.’