Tommy Wieringa wint BookSpot Literatuurprijs én Lezersprijs met 'De heilige Rita'
Tommy Wieringa. Foto: Patrick Post
Tommy Wieringa wint de BookSpot Literatuurprijs voor zijn roman ‘De heilige Rita’. Dat maakte de jury donderdagavond bekend tijdens het Nederlandse tv-programma 'RTL late night'. Hij slaat daarmee een dubbelslag, want de Nederlandse auteur kreeg ook de BookSpot Lezersprijs.

De 51-jarige Nederlandse schrijver gaat zowel met de prijs van de jury als die van de lezer aan de haal. Bij de prijs, die eerder ECI Literatuurprijs en AKO Literatuurprijs heette, hoort een geldbedrag van 50.000 euro.

Peter Verhelst (Voor het vergeten), de enige Vlaming op de shortlist, haalde het dus niet. De andere romans op de shortlist van de vakjury waren Jij bent van mij (Peter Middendorp), Aantekeningen voor het verplaatsten van obelisken (Arjen van Veelen) Ondanks de zwaartekracht (Suzanna Jansen) en In alle steden (Aukelien Weverling).

‘Een Wieringa in goede doen, dat is altijd een prijzenkandidaat.’ Deze omschrijving in De Standaard der Letteren vorige week blijkt profetisch want de succesauteur, bekend van onder meer Joe Speedboot en Dit zijn de namen (bekroond met de Libris Literatuur Prijs en de Prijs van de Lezersjury van de Gouden Uil), heeft donderdag dus de BookSpot Literatuurprijs en de Lezersprijs gewonnen.

Niet alleen de jury, voorgezeten door Jos Geysels (voormalig voorzitter van het Vlaams Fonds voor de Letteren), maar ook vijftig geselecteerde lezers uit Vlaanderen en Nederland kozen voor Wieringa’s boek. Dat gaat over een zoon die de zorg op zich neemt voor zijn vader met wie hij samenwoont.

Verhaal van een underdog

In De heilige Rita voert Wieringa de underdog Paul Krüzen op. Hij woont in Mariënveen bij de Duitse grens, een typisch grensgebied: een niemandsland waar smokkelaars vrij spel hebben, en waar de wetten van de Randstad met vertraging en verminderde kracht doorsijpelen.

Er zijn maar twee soorten mensen in Pauls omgeving: degenen die verlangen naar de buitenwereld en vertrekken, en de achterblijvers. Pauls moeder vertrok toen hij nog een kind was, in het gezelschap van een Rus die met zijn sproeivliegtuigje de Sovjet-Unie was ontvlucht en in het maïsveld tegenover hun huis was gecrasht – een eenmalig moment de gloire voor het dorp.

Vanaf dat moment zijn vader en zoon tot elkaar veroordeeld. Paul runt een succesvolle internethandel in militaria en gaat eens per jaar met vakantie naar een exotisch oord, samen met zijn lotgenoot Hedwiges – zijn enige vriend omdat er nu eenmaal niemand anders voorhanden is.

Seks en de warmte die hij sinds zijn kinderjaren moet missen zoekt hij in de armen van een prostituee die Rita heet, moeder en hoer tegelijk, en genoemd naar de patrones van de hopeloze gevallen. Wanneer na al die jaren opnieuw een Rus zijn opwachting maakt, als bodyguard van de dorpscrimineel, worden bij Paul oude wraakgevoelens wakker.

Even denk je dat dit een Nederlandse western wordt en dat de dreiging die door het hele boek zindert zijn beslag zal krijgen, maar Wieringa laat Paul niet veranderen in een wraakmachine, hij zorgt integendeel voor een eenzaam, droevig slot. Wieringa vertelt dit verhaal over zonderlinge, maar o zo gewone zielen in de soepele volzinnen waarop hij het patent heeft, en grijpt je van meet af aan bij de kraag.