De Nationale Bank: 1900 personeelsleden en 29 directiefuncties
Foto: Bart Dewaele
De Nationale Bank probeert haar imago van oubollig mannenbastion kwijt te raken. De voordracht van Vanackere werkt in die zin contra­productief.

De voordracht van Steven Vanackere lijkt het beeld te bevestigen: van de Nationale Bank (NBB) moet dringend een laag stof afgeblazen worden. Een bank met alleen mannen aan de top? Niet meer van deze tijd. Maar intern doet de instelling er veel aan om zichzelf vrouwvriendelijker te maken.

Er wordt actief gewerkt aan het creëren van promotie­kansen voor vrouwen, onder meer door positieve discriminatie en de aanstelling van een diversity manager. Er worden zelfs banden met vrouwelijke studentenclubs aangehaald om de bank als vrouwvriendelijke werkgever op de kaart te zetten. Een op de drie medewerkers is trouwens vrouw. De rel rond Van­ackere komt dan ook bijzonder ongelegen. 

De bank doet de laatste jaren verwoede pogingen om haar oubollige imago van zich af te schudden. Niet gemakkelijk, want verouderde gewoonten zijn maar moeilijk uit te roeien. Zaken als een aparte directielift, speciale bodes of diners in smoking maakten tot voor kort nog integraal deel uit van de bedrijfscultuur.

Merkwaardig statuut

Dat de NBB zelf maar een beperkte invloed heeft op de samenstelling van het directiecomité, komt door het merkwaardige statuut van de organisatie. De Nationale Bank is een bedrijf sui generis, dat aangestuurd wordt via een organieke wet. Het heeft geen raad van bestuur maar een regentenraad, waarin ook de vakbonden en werkgevers vertegenwoordigd zijn. Dat de Nationale Bank van België als een van de weinige centrale banken ter wereld beursgenoteerd is, maakt het statuut nog wat gecompliceerder. 

Dat unieke statuut is mee de verklaring voor het hoge loon van gouverneur Jan Smets, waarop geregeld kritiek te horen is. Behalve gouverneur is Smets immers ook ceo van een beursgenoteerd bedrijf. Hij verdiende vorig jaar 489.179 euro. Dat is meer dan ECB-voorzitter Mario Draghi (396.900 euro), al houdt Smets netto minder over. De hoge lonen van de rest van het personeel worden verklaard doordat de bank op de arbeidsmarkt in staat moet zijn te concurreren met commerciële banken, waarop ze immers toezicht moet uitoefenen.

Overtollig vet

De benoemingsrel doet ook opnieuw de discussie oplaaien over de omvang van de bank in verhouding tot het takenpakket. Met 1.900 personeelsleden en niet minder dan 29 directiefuncties is de bank volgens velen een instelling met heel wat overtollig vet. Zeker gezien het sterk gewijzigde takenpakket. Sinds de invoering van de euro, in 1999, is het monetaire beleid in handen van de ECB in Frankfurt. Het wordt uitgestippeld door de 25 leden van de raad van bestuur, van wie Smets er één is. In 2011 werd het toezicht op de banken overgedragen van de bankcommissie naar de Nationale Bank, maar sinds 2014 heeft de ECB ook daarvoor de eindverantwoordelijkheid gekregen, weliswaar samen met de centrale banken in de lid­staten. 

Dat veel taken nu in Frankfurt worden uitgevoerd, betekent niet dat er bij de centrale banken niets meer gebeurt. De ECB is in feite een coöperatie van centrale banken, die nauw samenwerkt met de ‘antennes’ in de lidstaten. De Nationale Bank van België heeft bovendien nog een aantal taken die veel andere centrale banken niet hebben, zoals het beheer van de krediet- en balanscentrales en het Instituut voor de Nationale Rekeningen, dat cijfers over de conjunctuur publiceert. Het personeelsbestand van de NBB is ­geëvolueerd van 2.500 mensen in 1999 naar 1.900 nu. In 2020 moeten het er 1.700 zijn.