Hellhole wil hipstertown worden
Burgemeester Françoise Schepmans (MR) Foto: Kristof Vadino

‘Tegenwoordig zetten jonge Molenbekenaren “1080 Brussel” op hun sollicitatiebrieven’, vertelt parlementslid Khadija Zamouri (Open VLD). Nochtans probeert de Brusselse gemeente met de slechtste reputatie in het post-Moureaux-tijdperk te verrijzen uit de as. Zeg niet ‘opkuisen’, maar ‘opknappen’.

Sint-Jans-Molenbeek stond jarenlang geboekstaafd als ‘Philippeville’: Philippe Moureaux - intussen haast synoniem van het verfoeide ‘laxisme’ van de PS - zwaaide er ruim twintig jaar de plak. Tot Françoise Schepmans (MR) hem in 2012 van de troon stootte met een coalitie van liberalen, groenen en christendemocraten (zonder verkozene van CD&V). Meteen viel een financieel lijk uit de kast: een schuldenput van 25 miljoen euro. Tegen dat die goed en wel was weggewerkt, bleken alle sporen in het onderzoek naar de terroristische aanslagen in Parijs (13 november 2015) en Brussel (22 maart 2016) naar één plaats te leiden. Molenbeek.

Schepmans slaagde erin om te schipperen tussen het ‘opkuisplan’ van minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) en het bijeenhouden van alle Molenbekenaars. Niet alleen binnen de gemeentegrenzen bleek dat een dagelijkse strijd, ook van buitenaf kwamen de aanvallen. Zo riep de Amerikaanse president Donald Trump de Brusselse gemeente uit tot ‘hellhole’ en kweekvijver van jihadisten.

Spannend laboratorium

‘Jambons discours rond het woord “opkuisen” heeft averechts gewerkt voor iedereen, zowel allochtonen als belgo-belges’, zucht Khadija Zamouri. ‘Tegenwoordig zetten jonge Molenbekenaren “1080 Brussel” op hun sollicitatiebrieven.’ Het Open VLD-parlementslid verhuisde kort na de vorige gemeenteraadsverkiezingen van Koekelberg naar Molenbeek en heeft daar naar eigen zeggen nog geen seconde spijt van gehad. Molenbeek is een uitdagend, spannend laboratorium, zegt ze. Alleen weet de buitenwereld het nog niet.

Toen ze recent zelf naar de Verenigde Staten reisde, werd ze er op de luchthaven van Detroit onverbiddelijk uitgepikt en door gewapende politiemannen meegenomen voor verhoor. Haar Arabische achternaam in combinatie met haar woonplaats, bleken haar de das te hebben omgedaan. Zamouri: ‘Op zo’n moment zakt de grond onder je voeten weg, dat durf ik gerust zeggen.’

Vandaag voert Zamouri campagne met Schepmans, het duo trekt van wijk naar wijk en van markt naar markt om de verwezenlijkingen uit te leggen. Ondanks de financiële problemen zijn er twee nieuwe Franstalige scholen geopend, twee Nederlandstalige scholen staan in de steigers. Er wordt streng opgetreden tegen huisjesmelkers en er komt een gebruikersruimte tussen Ribaucourt en IJzer, waar veel drugsoverlast is.

Hét paradepaardje wordt de Ninoofsepoort. Vandaag nog een stadskanker, morgen een place to be met Parijse allures, inlcusief terrasjes ter hoogte van het water, kano’s en pedalo’s en een heus park. ‘Nu al steken mensen het water over om naar het Mima (Millennium Iconoclast Museum of Art) te gaan, dat was een paar jaar geleden ondenkbaar’, zegt de toekomstige Open VLD-schepen trots. Achter Groot Eiland (aan het Kanaal, red.) hebben we een moestuin van 1.500 m², die wordt onderhouden door langdurig werklozen. Er zijn tal van lokale ondernemers actief in Molenbeek, en ook de voormalige quartier chaud Zwarte Vijvers is helemaal opgeknapt.’ Voor wie intussen helemaal overstag is: de huisprijzen vallen ook mee. Nu nog. En vooral in Laag-Molenbeek, weliswaar.

Overigens is niet iedereen zo enthousiast over het beleid in Molenbeek. Volgens Nadia Verbeeck, één van de trekkers van FilterCaféFiltré, heeft de blauwe burgemeester heel weinig oog voor fietsers en propere lucht. De verkeersveiligheid laat inderdaad te wensen over in de gemeente, weinig Molenbekenaren durven zich op twee wielen in het verkeer begeven. ‘Terwijl alle 19 gemeentebesturen én het Brussels gewest luchtkwaliteit en veiligheid hoog op de agenda hebben gezet, blijft Schepmans de auto als enige economische optie zien’, stelt Verbeeck. ‘Vragen om veilige fietspaden of schoolstraten worden weggewuifd of met mondjesmaat beantwoord. Als mevrouw Schepmans één gram hipster in zich zou hebben, zou ze weten hoe een fiets eruit ziet. Maar dat is duidelijk niet het geval, want zodra je het woordje fiets uitspreekt op het grondgebied Molenbeek word je gekruisigd als iemand van Ecolo of als een linkse rakker.’

Opnieuw een Moureaux

Schepmans en Zamouri nemen het op tegen alweer een Moureaux, deze keer met de voornaam Catherine. De dochter van. Zij wil Molenbeek naar eigen zeggen terug aan de Molenbekenaar geven en belooft een socialer beleid. De kans dat ze coalitiepartners vindt om het uit te voeren, is evenwel klein. Toen op een debat onlangs aan alle Molenbeekse politici werd gevraagd met wie ze niét wilde besturen, klonk het quasi unaniem: ‘Moureaux’.

Wel hoopt de huidige burgemeester op een stevigere meerderheid tijdens haar tweede ambtstermijn. En dat zou wel eens kunnen tegenvallen, nu de groenen uit elkaar gevallen zijn. Ecolo heeft zich afgekeerd van Groen-schepen Annalisa Gadaleta, nadat ze in een boek bijzonder kritisch uit de hoek kwam over de moslimgemeenschap.

De verrassing komt misschien van CDH-CD&V+. Aan Nederlandstalige zijde is de man in Molenbeek Benjamin Dalle, hoofd van de studiedienst van de partij. Stilaan begint hij enige bekendheid te krijgen. ‘Wij zetten in op fietsinfrastructuur en netheid’, aldus Dalle. Hij wil een actieplan voor propere straten en nultolerantie voor sluikstorters.

Dalle raakt een gevoelige snaar: Molenbeek is één van de vuilste steden en gemeenten van heel België, vooral aan het Weststation en in de armere buurten is het probleem enorm. Als ‘Molem’ écht wil uitgroeien tot hipstertown, is er ook op dat vlak nog héél veel werk aan de winkel.