Frankrijk laat trein rijden zonder machinist
Foto: afp
Treinen zonder machinist, maar met sensoren, camera’s en radars die de besturing overnemen. Een eng idee? ‘Het vertrouwen van de reizigers moet groeien.’

Naar Parijs sporen zonder machinist? Het zal sneller realiteit zijn dan u denkt, want Frankrijk zet in op ‘autonome’ treinen die volledig zelfstandig rijden, zonder personeel in de stuurcabine. 

Reizigers hoeven nergens bang voor te zijn als ze met 300 kilometer per uur door het land suizen, benadrukte Guillaume Pepy, de topman van het Franse spoor­bedrijf SNCF, bij de presentatie van de autonome trein. ‘De veiligheid is gega­randeerd. Zelfstandige treinen zullen net zo veilig zijn voor de reizigers als treinen met een machinist.’ 

De SNCF vormt twee consortia met bedrijven als Thales, Bombardier en Alstom, met de bedoeling de nieuwe generatie treinen te bouwen. Er is een budget van 57 miljoen beschikbaar. Daarvan wordt 30 procent betaald door de Franse overheid. ‘Het is een historische dag. De toekomst van het spoor begint nu.’ 

De SNCF, die dagelijks vier miljoen reizigers vervoert, is al twee jaar met de ontwikkeling bezig. Volgend jaar rijden de eerste prototypes in Frankrijk rond, in 2021 rijdt de eerste vrachttrein die op afstand wordt bediend. Twee jaar later verschijnt de eerste autonome passagierstrein op de rails. Die is ‘handsfree’: de machinist aan boord controleert alleen nog. Rijden en remmen doet de trein zelf.

Stiptheid 
In 2025 gaan bij wijze van spreken alle remmen los. Dan rijden vracht- en passagierstreinen en ook hogesnelheidstreinen autonoom, ook in de meest vergaande vorm: er hoeft helemaal geen rijdend personeel meer aan boord te zijn. De bedoeling is dat op termijn ook de Thalys, die Parijs met Brussel en Amsterdam verbindt, autonoom wordt.

Frankrijk maakt daarmee een grote sprong vooruit. Wereldwijd staat de ontwikkeling van de zelfrijdende trein nog in de kinderschoenen. Alleen in Australië wordt er al serieus mee geëxperimenteerd. Japan en China zijn bezig met de ontwikkeling.

Volgens Guillaume Pepy heeft de klant er baat bij. Want een autonome trein rijdt volgens de SNCF slimmer, efficiënter en volgens een veel effectievere dienstregeling. ‘We kunnen straks 30 procent meer treinen laten rijden. De stiptheid zal enorm omhooggaan. En deze autonome treinen verbruiken 15 tot 20 procent minder energie.’ Dat is ook van economisch belang. Méér treinen betekent ook meer vracht en meer passagiers, verwacht de SNCF.

Door de trein van de toekomst te maken moet de concurrentie op achterstand worden gezet. In Frankrijk komen er nieuwe aanbieders op het spoor. En prijsvechters in de luchtvaart én de auto blijven ook geduchte concurrenten. ‘Maar vliegtuigen zijn vervuilend en auto’s staan steeds langer in de file’, zegt Pepy.

Psychologische factor
De nieuwe treinen zullen niet allemaal 100 procent zelfstandig zijn. Er komt de ‘handsfree’ trein met een controlerende machinist in de bestuurdersruimte. Er komt ook een zelfstandige trein waarbij nog wel een ‘chef’ ergens aan boord is, die kan ingrijpen. De compleet autonome trein, ‘grade of automation 4’, hoeft niemand meer aan boord te hebben. ‘Dat wil niet zeggen dat er nooit meer een machinist op die trein komt’, zei Pepy gisteren. ‘Als blijkt dat het publiek daar toch behoefte aan heeft, kunnen we iemand laten meereizen.’

De spoorconsortia zijn er zich van bewust dat de psychologische factor cruciaal is. ‘Het is net als bij zelfstandige auto’s: als er geen chauffeur of conducteur is, moet de reiziger blindelings kunnen vertrouwen op de techniek. Dat is essentieel’, zei topman Heiko Carrie van Bosch, dat de sensoren, camera’s en radars levert. ‘Vertrouwen moet groeien. En dat gebeurt als de ervaringen van reizigers met die trein positief zijn.’

De SNCF nam drie bedrijven in de arm om de veiligheid – inclusief cyberveiligheid – van de nieuwe trein te garanderen. ‘De psychologische acceptatie van de reiziger is cruciaal’, aldus SNCF-topman Pepy.