Aantal apotheken gaat achteruit
Foto: Tim Dirven
Het aantal apotheken daalt. Apothekers zeggen de besparingen van de gezondheidszorg op hun schouders te torsen. ‘De beenhouwer is een curiosum geworden. Wij ondergaan dezelfde tendens.’

In 1999 waren er in ons land 5.277 officina’s, ofwel openbare apotheken. Dat cijfer is vandaag gedaald tot 4.839. Dat is een afname van 8,3 procent in minder dan twintig jaar.

‘Er zijn apotheken die fuseren’, zegt Lieven Zwaenepoel van APB, de vereniging van de zelfstandige apothekers. ‘Een ander deel sluit de deuren. En we zien nu ook faillissementen, terwijl dat vroeger heel uitzonderlijk was.’

De sector van de apotheken staat onder druk, klinkt het. Als hoofdoorzaak wijst de APB naar aanhoudende besparingen in de gezondheidszorg. Die legde de overheid op sinds de crisisjaren, toen de budgetten onder druk kwamen door ingrepen in de vergoedingen en door prijsbeperkingen.

Zwaenepoel merkt op dat de defined daily dose (DDD), het aantal dagelijks verbruikte geneesmiddelen, in tien jaar tijd met bijna een kwart is gestegen en dat het remgeld, dat de patiënt zelf betaalde, even sterk daalde.  ‘De patiënt is niet de dupe’, klinkt het. ‘De belastingbetaler ook niet. Maar het moet natuurlijk wel van ergens komen.’

De APB erkent het belang om verstandig om te springen met belastinggeld, ‘maar andere zorg­verstrekkers hebben hun normale indexering en groeinorm kunnen behouden’. Daar komt ook de concurrentie van de online apotheken en grote ‘supermarkt­apotheken’ nog bovenop. ‘De slager is een curiosum geworden, de kruidenier is al lang weg, en wij ondervinden dezelfde tendens.’

Begin dit jaar werd nochtans een meerjarenakkoord gesloten tussen de apothekers en minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD). Dat stelt dat patiënten een ‘huisapotheker’ kunnen kiezen die hun geneesmiddelengebruik nauw opvolgt. In de toekomst zouden er nog nieuwe diensten bijkomen. ‘Zulke nieuwe diensten ontwikkelen, kost geld’, klinkt het. De hervorming van de spreidingswet die eraan komt, moet wel garanderen dat er een apotheek nabij elke burger blijft.

Overaanbod
Het kabinet-De Block stipt het Belgische overaanbod van apothekers aan: 1 per 2.150 inwoners. Dat is het op één na hoogste cijfer van Europa. In Nederland is dat 1 op 8.000 inwoners. ‘Dat maakt het moeilijk voor apothekers om te overleven’, klinkt het.

‘We nemen maatregelen om de prijs van geneesmiddelen te doen dalen, in het belang van de pa­tiënt. Daardoor neemt ook de economische marge af voor apothekers, maar ik kan me niet inbeelden dat die daar tegen zijn’, klinkt het ook nog.

Volgens het kabinet is de apotheker als ‘verkoper van medicijnen’ achterhaald, en moeten zorgfuncties in de plaats van ‘pillen verkopen’ komen. Die verkoop wordt op 1 januari 2019 overigens geïndexeerd. ‘We hebben de groeinorm in de gezondheidszorg moeten bijstellen naar 1,5 procent, nog steeds een toename van ruim 370 miljoen euro per jaar. Alle zorgsectoren hebben moeten bijdragen. Maar de impact voor apothekers is beperkt gebleven, met een eenmalige besparing van 13,6 miljoen euro op een totaal van 1,5 miljard euro in 2016.’