Hoe Nike Trump een neus zet (en hoopt daar munt uit te slaan)
Eli Harold, Colin Kaepernick en Eric Reid knielen tijdens het volkslied voor een wedstrijd van de San Francisco 49ers in 2016. Foto: AP

Colin Kaepernick, de american football-speler die als eerste knielde tijdens het Amerikaanse volkslied uit protest tegen de onderdrukking van Afro-Amerikanen, wordt één van de gezichten van de 30ste ‘Just do it’-campagne van Nike. Geen enkel team durfde de quarterback nog in te lijven, het sportmerk geeft hem een sterrencontract.

Voor de 30ste verkaardag van de ‘Just do it’-campagne heeft Nike gestunt. Vier dagen voor de start van het american football-seizoen raakte bekend dat niemand minder dan Colin Kaepernick, de voormalige quarterback van de San Francisco 49ers, één van de campagnegezichten wordt. Kaepernick tweette een zwartwitfoto van hemzelf met de Nike-slogan en de quote ‘Geloof in iets. Zelfs als het betekent dat je alles moet opofferen.’

Een duidelijke verwijzing naar Kaepernicks protestacties. De quarterback begon twee jaar geleden te knielen bij het spelen van het Amerikaanse volkslied voor wedstrijden, uit protest tegen het ongeoorloofde politiegeweld tegen Afro-Amerikanen en andere raciale ongelijkheid. Zijn voorbeeld werd snel gevolgd door andere spelers, zeker nadat president Donald Trump de actievoerders ‘klootzakken’ had genoemd en had geëist dat de National Football League (NFL) hen zou schorsen.

Kaepernick zou volgens de eerste berichten een echt sterrencontract krijgen van Nike. Hij verdient zo niet alleen miljoenen dollars aan royalty’s, maar krijgt ook een eigen kledinglijn, met onder andere schoenen en shirts met zijn naam op.

Nike sponsorde Kaepernick al sinds 2011, maar voert hem nu voor het eerst sinds de heisa rond de protesten op in een campagne. Waar merken meestal als de dood zijn om zich te mengen in polariserende discussies, kiest de sportgigant duidelijk partij. Een bewuste keuze, benadrukte Nike-topman Gino Fisanotti tegenover ESPN. ‘We zien Colin als één van de meest inspirerende atleten van deze generatie, die de kracht van sport heeft gebruikt om de wereld beter te maken.’

Kritiek

De acties van Kaepernick worden door een deel van de Amerikanen als onrespectvol ervaren tegenover het Amerikaanse leger en de soldaten die hun leven hebben gegeven ‘voor de vlag’, iets wat de speler zelf altijd heeft ontkend. Na aanhoudende kritiek van onder andere president Trump sloot de NFL echter een akkoord met de clubeigenaars, dat de spelers verplicht om recht te staan tijdens het volkslied, of in de kleedkamer te blijven.

De bekendmaking van de campagne zorgt dan ook voor heel wat kritiek. Op Twitter verschijnen foto’s en filmpjes van verbrande en verscheurde Nike-producten, en Republikeins gouverneur Mike Huckabee liet al verstaan geen Nike meer te zullen dragen: ‘Nike zal zich nu vooral knielappen moeten gaan maken voor de NFL.’

Commercieel slimme zet

Toch lijkt de keuze van Nike ook commercieel een slimme zet. Doordat het sportmerk ook de kledingsponsor van de NFL is, kunnen ook american football-supporters die geen fan zijn van Kaepernick moeilijk om het merk heen. Bovendien zal Kaepernick ook zonder sportieve prestaties verkopen. Na de start van zijn protest in 2016 kochten mensen zijn shirt om die boodschap te steunen, waardoor hij de best verkopende speler van de NFL maakte. Zelfs in het tweede kwart van 2017 stond de quarterback nog in de top 50 van best verkopende spelers, als enige zonder club.

Kaepernick werd gezien als één van de betere quarterbacks in de NFL en speelde er al zes jaar, maar sinds januari 2017 startte hij niet meer voor de 49ers. Kaepernick had er voor de start van het seizoen van 2016, nog voor alle commotie, voor gekozen om daarna als vrije speler voort te gaan. Een jaar later wilde geen enkele ploeg hem nog een contract geven.

Samen met een andere voormalige 49ers-speler, Eric Reid, diende Kaepernick eind 2017 klacht in bij de ombudsman van de NFL. De twee beschuldigen de clubeigenaars ervan onderling te hebben afgesproken hen geen kans te geven. De ombudsman besliste afgelopen week om niet in te gaan op de vraag van de competitie om de zaak te klasseren, waardoor die waarschijnlijk voor de rechter komt.