Geen e-mails na het werk: ‘Constant bereikbaar zijn is een fel onderschat probleem’
Koffie drinken of toch maar e-mails lezen? Foto: Unsplash

De overheid moet afspraken over ‘deconnectie’ verplicht maken, betoogt arbeids­psycholoog Hans De Witte. ‘Constant bereikbaar zijn is een fel onderschat probleem.’ Supermarktketen Lidl geeft alvast het goede voorbeeld.

Vanaf vandaag zullen werk­nemers van  Lidl na 18 uur geen e-mails van collega’s meer ontvangen. Versturen kan nog, maar de mail komt pas de volgende ochtend om 7 uur toe. De warenhuisketen wil zo een betere werk-privébalans garanderen.

Uit onderzoek van de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (Serv) blijkt dat de helft van de Vlaamse werknemers vaak of altijd bereikbaar is buiten de werkuren. Uit dezelfde studie blijkt dat wie structureel bereikbaar is, ook vaker werkstress ervaart. De gevolgen laten zich voelen. Het aantal dertigers dat meer dan een jaar thuiszit, is verdubbeld in vijf jaar, bleek ­vorig jaar uit cijfers van hr-dienstverlener Securex. Een belangrijk deel van al die ziekten heeft een psychische oorzaak: angsten, depressie en burn-out.

Vergelijk het met roken

Sinds april dit jaar is een wet van kracht die werkgevers verplicht om binnen een preventiecomité, met de vakbond­s­afvaardiging of met de werknemers zelf, te overleggen over ‘digitale deconnectie’. België volgt daarmee halfslachtig het voorbeeld van Frankrijk. Daar is sinds 1 januari 2017 een wet van kracht  die het ‘recht op deconnectie’ garandeert en stelt dat werkgevers afspraken moeten maken over bereikbaarheid buiten de werkuren.

‘Dat verplicht overleg binnen een preventiecomité is een zwaktebod van onze overheid’, vindt professor arbeidspsychologie Hans De Witte (KU Leuven). ‘Vergelijk het met roken. Als jaren geleden besloten zou zijn – zoals de tabaksindustrie wilde – om alleen te praten, dan zou de overheid nalatig bevonden zijn. Want roken is bijzonder schadelijk. Dat is in deze kwestie niet anders: dat constant bereikbaar zijn, is een ernstig probleem voor de gezondheid.

'Grensoverschrijdend werk'

Ik noem het grensoverschrijdend werk. Burn-outs zijn een gevolg van het onvermogen om mentaal te recupereren. We zijn geen machines. Mensen moeten batterijen kunnen opladen, daar is geen weg omheen. Dus dan is louter praten onvoldoende. In een gesprek zijn vaak niet alle partners even sterk. De overheid zou met een strenger kader de zwakkeren beter kunnen verdedigen. Bijvoorbeeld door afspraken te verplichten.’

Het is nog te vroeg om te weten of de nieuwe wet al tot veel nieuwe ‘deconnectiemaatregelen’ heeft geleid. Bij KBC is onlangs een cao opgesteld die ‘het recht op deconnectie’ erkent, en waarin duidelijk staat dat de werknemer buiten de werkuren niet ingelogd moet zijn op zijn professionele digitale tools, behalve als er vooraf andere overeenkomsten zouden zijn gesloten. Technisch blijft evenwel alles mogelijk.