Voor het eerst in veertig jaar zal een paus voet aan de grond zetten in Ierland. Maar het oerkatholieke land is sindsdien erg veranderd.

Toen paus Johannes Paulus II in 1979 Ierland bezocht, waren contraceptie en scheidingen nog illegaal in het land. Hij werd onthaald als een superster.

Zaterdag, bijna veertig jaar later, landt paus Franciscus in een land dat zijn voorganger niet meer zou herkennen. Ierland wordt geleid door een homoseksuele premier, het homohuwelijk is toegestaan en de strikte abortuswet is onlangs naar de prullenmand verwezen. Het kerkbezoek en ook het aantal kerkelijke huwelijken is zwaar teruggevallen, ook door de misbruikschandalen die Ierland in het hart hebben getroffen.

De reis van de paus wordt daardoor overschaduwd. Ierland behoort tot de landen waar priesters en kloosterzusters de voorbije decennia massaal kinderen en jongeren hebben misbruikt. Het ooit streng katholieke land heeft het daarom steeds moeilijker met zijn aartsconservatieve erfgoed. Een sentiment dat opnieuw is aangewakkerd door de recente schandalen in Chili en het misbruikrapport in Pennsylvania.

‘Wanneer de paus Ierland dit weekend bezoekt, zal hij een katholieke kerk in verval aantreffen, soms zelfs onherstelbaar’, zo schrijft Fintan O’Toole, een columnist van de Irish Times.

Woede

Franciscus staat door de misbruikschandalen onder enorme druk. Hij kondigt wel een nultolerantie aan, maar vertaalt dat volgens critici onvoldoende in actie. ‘Er is nog steeds veel woede’, zei Marie Collins. De Ierse kinderrechtenactiviste was ooit zelf slachtoffer van misbruik door geestelijken. Naast seksueel misbruik door priesters werden ook vele anderen mishandeld in kindertehuizen, werden ongehuwde moeders gedwongen hun baby’s af te staan voor adoptie om dan in vrouwenhuizen ‘als slaven’ te worden behandeld.

De paus zal tijdens zijn reis slachtoffers van seksueel misbruik door geestelijken ontmoeten, maar het Vaticaan benadrukt dat de officiële reden van zijn bezoek de Wereldfamiliedagen zijn. Vele Ieren wachten bovendien niet alleen op erkenning voor hun lijden. Ze willen ook dat hij concrete maatregelen neemt om zulke misbruiken tegen te gaan en te bestraffen.

Protest

Het is duidelijk dat de paus minder warm zal onthaald worden dan Johannes Paulus II. Zo zijn er ook verschillende protestacties gepland. Voormalige slachtoffers van misbruik hebben aangekondigd om op hetzelfde moment als de mis van de paus een wake te houden bij het gedenkteken voor Ierse vrijheidsstrijders in Dublin. De campagne Say no to the pope vraagt uit protest gratis tickets voor de viering in Phoenix Park aan, in de hoop dat het lege stoelen blijven.