De luieriken zullen de wereld erven
Alvast voor deze Arcinella cornuta bleek luiheid een goede strategie. Foto: universiteit Kansas

Luiheid kan een goede strategie zijn in de strijd om het overleven, zo stelden biologen vast. In de taal van Darwin: survival of the laziest.

De klassieke versie van de wet van Darwin is survival of the fittest: wie het best is aangepast aan de omstandigheden van het moment, heeft de grootste kans op overleven, en op nakomelingen om zijn eigenschappen aan door te geven. Planten en dieren die niet bestand waren tegen de hete en droge maanden die we net achter de rug hebben, zullen volgend jaar – en alle jaren nadien – geen nakomelingen hebben. Degene die het wel overleefden, stammen af van voorouders die in eerdere, nog ergere gevallen een antwoord bleken te hebben. Bijvoorbeeld een mechanisme om een deel van je bladeren en vruchten af te stoten, waardoor de overige betere kansen krijgen. In de fauna en flora die vandaag nog leeft, is het percentage organismen dat goed tegen hittegolven kan, toegenomen. De geschiktsten overleven.

Deze zomer heeft de natuur gefilterd op droogtebestendigheid, straks is het weer op wat anders. Waarom zouden er dan geen omstandigheden zijn waarop luiheid het juiste antwoord blijkt te zijn? Alvast voor slakken en schelpdieren uit de Atlantische Oceaan is dat de jongste vijf miljoen jaar het geval geweest, schrijven biologen van de universiteiten van Kansas en Oxford in Proceedings of the Royal Society B (die B staat voor biologie).

‘Trage slak’ is een eretitel

Ze maten het metabolisme (zeg maar het toerental van de biologische motor die een organisme aandrijft) van 299 soorten slakken en tweekleppige schelpdieren uit de jongste vijf miljoen jaar. De uitgestorven soorten hadden een hoger gestookte kachel dan de soorten die vandaag nog bestaan. ‘Trage slak’ is dus helemaal geen scheldwoord, het is een eretitel.

Hoe meet je het metabolisme van een uitgestorven soort? Je gaat in musea het gamma in afmetingen na van het dier in kwestie – in dit geval van zijn schelp – en koppelt dat aan de temperatuur van het toenmalige zeewater. Die temperatuur kun je bepalen door een klimaatmodel te laten terugrekenen, of door de verhouding tussen de isotopen van waterstof en zuurstof te bepalen (zware isotopen verdampen minder makkelijk). Hoe hoger de temperatuur en het metabolisme, hoe groter de schelp.

De onderzoekers beweren niet dat een laag metabolisme de belangrijkste voorspeller is voor je overlevingskans, maar wel dat het meespeelt. Dieren met een groot verspreidingsgebied maken bijvoorbeeld ook meer kans om te overleven dan dieren die slechts in een klein gebied voorkomen.

 De luieriken zullen de wereld erven
Anadara aequalitas haalde het niet; misschien wegens een tikje te vurig. Foto: universiteit Kansas