‘Therapie kan voor verkrachters net veel zwaarder zijn dan gevangenisstraf’
Foto: © Yorick Jansens

Komt de recidivist die opnieuw een vrouw verkrachtte, en opnieuw geen zware gevangenisstraf kreeg, er veel te makkelijk vanaf? Niet noodzakelijk, zegt hoogleraar strafrecht Frank Verbruggen (KU Leuven).

Deze week raakte bekend dat de voormalige radio-dj die in 2016 aan een celstraf ontsnapte na een vrouw te hebben verkracht, nog datzelfde jaar weer een vrouw verkrachtte. En wederom besloot de rechter hem geen zware celstraf op te leggen. De dader kreeg twintig maanden, maar hoeft enkel de tijd in voorarrest doorgebracht effectief uitzitten. Hij kwam dus meteen vrij. Wel moet hij in therapie gaan ‘om zijn empathisch vermogen ten aanzien van seksuele partners te verbeteren’.

De slachtoffers reageerden geschokt op die uitspraak. ‘Ik ben verdrietig, teleurgesteld, maar vooral boos, sinds ik weet dat hij opnieuw een vrouw misbruikt heeft’, zegt een van de slachtoffers donderdag in De Standaard. ‘Dat de dader nu opnieuw een voorwaardelijke straf krijgt: welk signaal is dat aan de samenleving?’

Frank Verbruggen, advocaat en hoogleraar strafrecht aan de KU Leuven, zegt zeker begrip te hebben voor die reactie. ‘Het straffen van daders is erg belangrijk, ook voor de slachtoffers. Het is voor hen erg belangrijk dat zij door de overheid, de neutrale rechter, worden erkend, en dat wordt bevestigd dat zij zelf geen schuld treffen. Zeker in het geval van verkrachtingen, waar al eens wordt beweerd dat het slachtoffer zelf ook schuld treft, of dat ze er zogezegd mee had ingestemd met de dader seks te hebben.’

Therapie als sleutel

‘Verkrachters dienen dus zonder meer een gepaste straf te krijgen. De vraag is echter welke straf dat dan is. Iemand enkele jaren in een cel gooien is zeker geen garantie dat hij de feiten daarna nooit meer zal herhalen, integendeel. Uit alle studies blijkt namelijk dat celstraffen de kans op recidivisme net verhogen’, vervolgt Verbruggen.

Verbruggen: ‘Wat dat betreft heeft de rechter dus gewoon gelijk. Een verkrachter verplichten tot het volgen van therapie is de sleutel om ervoor te zorgen dat hij de feiten niet opnieuw zal plegen. Het verplicht volgen van een therapie kan voor verkrachters net heel confronterend zijn, en dus veel zwaarder dan een klassieke gevangenisstraf, waarbij hij na enige tijd weer gewoon op straat zou staan. Een therapie is dus zeker niet iets wat een verkrachter eventjes moet doorlopen, om er dan van af te zijn.’

‘Wanneer een verkrachter recidiveert, zoals in deze zaak, is het natuurlijk terecht dat er ophef is. Het beeld dat verkrachters vaker zouden recidiveren dan andere misdadigers is echter een hardnekkige mythe’, vervolgt Verbruggen. ‘Er wordt wel eens gezegd ‘eens een verkrachter, altijd een verkrachter’, maar uit onderzoek blijkt alweer dat dat niet klopt.

Dure illusie

Verbruggen roept de overheid verder op meer te investeren in de individuele aanpak van verkrachters. ‘Elke verkrachtingszaak is anders, en er zijn heel veel mogelijkheden om daders te straffen. Elke zaak behoeft maatwerk. Naast het opleggen van een therapie kan een dader bijvoorbeeld een probatiestraf krijgen. Alleen moet daarin worden geïnvesteerd, en de overheid stopt vandaag de dag liever geld in het bouwen van gevangenissen. De celstraffen voor verkrachting verzwaren, zoals (minister van Justitie, red.) Koen Geens (CD&V) in 2016 voorstelde? Dat lijkt me weinig zinvol, want de maximumstraffen zijn nu al hoog.’

Verbruggen: ‘Iedereen wil natuurlijk dat een verkrachter nooit hervalt. Maar het idee dat we iemand alleen maar tien jaar moeten opsluiten en dat die het daarna nooit meer zal doen, is een dure illusie.’