Eucalyptusbomen veroorzaken zware bosbranden in Portugal
Een heuvel buiten het dorp Monchique, in de streek Algarve, staat in brand. Foto: AP

In Portugal woeden er sinds afgelopen vrijdag door de droogte en de hitte hevige bosbranden. Vorig jaar kwamen bij branden in het land 114 mensen om het leven. Het is vooral de schuld van de eucalyptusbomen.

De bosbranden in de buurt van Monchique die al meer dan 2.000 hectare hebben verteerd, zijn deels te wijten zijn aan de grote hoeveelheid eucalyptusbossen. Die nemen intussen een kwart van de totale bosgrond in Portugal in beslag.

‘In het recente verleden is het accent er heel erg op houtproductie geweest, vandaar dat er ook zo veel eucalyptusmonoculturen zijn’, zegt Bart Muys, hoogleraar bos-ecologie en bosbeheer aan de KU Leuven. Eucalyptus is een houtsoort die bijzonder snel groeit, wat de bomen interessant maakt voor bijvoorbeeld de papierproductie. ‘Portugal heeft veel meer bossen dan 100 jaar geleden, dus dat maakt dat er veel brandbaar materiaal is en dat er meer kans is op bosbranden.’

 

De eucalyptusboom is bovendien ook erg brandbaaar, wat de bestrijding van bosbranden een stuk moeilijker maakt. ‘De boom heeft etherische oliën in de bladeren en takken zitten die heel goed branden’, zegt Muys. De bomen kunnen bij een brand door die olie ook 'ontploffen' en honderden meters verder gekatapulteerd worden.

Beter beleid

Volgens Muys is een beter bosbeleid noodzakelijk om dergelijke branden te voorkomen: ‘Portugal heeft de afgelopen jaren preventiemaatregelen genomen, maar de nadruk ligt er nog altijd op de bestrijding van branden. Naar de kiezer toe is dat aantrekkelijker want het valt op: helikopters, vliegtuigen, brandweerlieden. Terwijl preventie vaak effectiever is. Het zou nuttig zijn om dit beleid te herdenken.’

Toch heeft het land het afgelopen jaar enkele preventiemaatregelen getroffen. Bewoners van landelijke gebieden werden verplicht om kreupelhout op te ruimen en bomen te snoeien binnen een straal van 50 meter van huizen en 100 meter van dorpen.

Bovendien zijn veel bossen in Portugal opgemaakt uit slechts een enkele boomsoort, zoals bijvoorbeeld de eucalyptus. Dergelijke bossen zijn minder brandbestendig dan gemengde bossen: ‘In het kader van het risico op gevaarlijke bosbranden zou men beter naar meer gemengde bossen gaan. Die zijn resistenter tegen brand omdat ze vochtiger zijn en meer water kunnen opnemen’, zegt Muys.

‘Meeste branden aangestoken’

Over de oorzaak van de branden in Portugal is nog niets bekend, maar volgens Muys zijn natuurlijke branden ‘zeldzaam’. ‘De meeste bosbranden zijn aangestoken. Het zijn niet alleen pyromanen die dat doen, sommige mensen willen bossen als bouwgrond gebruiken. Soms zijn de bosbranden ook te wijten aan conflicten tussen bosbouwers en herders.’