Vrienden maken is lastiger met een BMW
Het logo van BMW. Foto: REUTERS

Statussymbolen helpen niet om vriendschap te sluiten, schrijven psychologen.

Statussymbolen als een BMW maken het niet makkelijker om vrienden te maken. Dat blijkt uit een reeks studies waarvan het resultaat vorige week gepubliceerd is in het tijdschrift Social Psychological and Personality Science. De onderzoekers – een Amerikaan, een Israëlische en een Singaporese – beschrijven daarin wat ze de ‘Status Signals Paradox’ noemen. Die komt hierop neer: we denken dat dure statussymbolen ons populairder zullen maken, maar in werkelijkheid sluiten we liever vriendschap met mensen die juist niet met dure spullen pronken.

De onderzoekers deden niet minder dan zes tests, die de paradox telkens bevestigden. Als mensen de keus kregen om in een BMW dan wel in een Honda naar een feestje te rijden waar ze vrienden zouden kunnen maken, kozen ze in meerderheid voor de BMW. Maar als aan andere deelnemers gevraagd werd of ze eerder contact zouden leggen met iemand in een BMW of in een Honda, gaven ze de voorkeur aan de Honda-rijder. Tests met een TAG Heuer-horloge en een Canada Goose-winterjas (een statussymbool onder Amerikaanse studenten) leverden hetzelfde resultaat op.

Esthetische keuze?

De onderzoekers testten ook of er andere effecten meespeelden. Bijvoorbeeld of de respondenten wel echt meenden wat ze zeiden. Maar als studenten de kans kregen kennis te maken met een mede-student, gingen ze bij de keuze tussen een BMW-rijder of een Volkswagen Golf-bezitter veel vaker voor die laatste. Bij de keuze tussen een VW Golf en een Honda Civic was de keuze fifty-fifty.

Ook gingen de onderzoekers na of esthetiek een rol speelt. Misschien wordt de BMW gekozen omdat die gewoon mooier is dan een Honda. Hiervoor kregen respondenten de keuze tussen twee T-shirts: een met de opdruk ‘Saks Fifth Avenue’ en een met de opdruk ‘Walmart’. Esthetisch zijn die gelijk, maar de status-paradox deed zich ook hier voor. Wie naar een feestje ging, koos liever voor het Saks-shirt, maar de Walmart-dragers kwamen op de feestgangers sympathieker over. Ook als de participanten te horen kregen wat anderen meestal kozen, week het resultaat niet af. De behoefte aan sociale conformiteit speelde dus geen rol.

‘In hun pogingen om vrienden te maken, denken mensen ten onrechte dat statussymbolen hen populairder maken’, concluderen de onderzoekers. ‘Maar in de ogen van hun potentiële vrienden, maken die statussymbolen hen juist minder aantrekkelijk’.

De paradox is niet in tegenspraak met de theorievorming, schrijven de onderzoekers. Er is een theorie die beschrijft dat we proberen populair te zijn door ons beste beentje voor te zetten, ook in materieel opzicht. Maar er is ook een theorie die stelt dat we juist liever niet teveel opvallen. Scholieren bijvoorbeeld dragen graag merkkledij om zich te onderscheiden, maar als ze hele goede punten halen, hebben ze de neiging om daar bij hun klasgenoten niet teveel nadruk op te leggen.

‘Wie vrienden wil maken, moet oppassen dat hij of zij niet onbewust zijn aantrekkelijkheid ondermijnt en zo het tegendeel bereikt’, schrijven de onderzoekers.