Russische journalisten vermoord tijdens onderzoek naar paramilitair bedrijf
Er liggen bloemen naast de foto’s van de vermoorde Russische journalisten Kirill Radsjenko, Aleksander Rastorgujev en Orkhan Dzjemal, in Moskou, Rusland. Foto: AP

Drie Russische journalisten zijn maandag vermoord in de Centraal-Afrikaanse Republiek. Gewapende mannen onderschepten hun wagen. De drie onderzochten een Russische paramilitaire groep die banden heeft met het Kremlin.

Gewapende mannen hebben maandagavond oorlogsverslaggever Kirill Radsjenko, documentairemaker Aleksander Rastorgujev en cameraman Orkhan Dzjemal vermoord in een hinderlaag, ongeveer 200 kilometer ten noorden van de hoofdstad Bangui. Alleen de bestuurder, die hen met de auto vervoerde, overleefde de aanval en kon wegvluchten.

De drie journalisten werkten mee aan een onderzoeksproject van de Russische ex-oligarch en verbannen Kremlincriticus Mikhaïl Khodorkovski. Ze maakten een reportage over de activiteiten van het militaire privébedrijf Wagner, dat aanwezig is in het land. Dat meldde het Investigations Management Centre (IMC), hun werkgever, op hun website.

Het IMC gaat uit van kwaad opzet. ‘Het is onmogelijk om dit te geloven, maar er is al geen hoop meer dat dit zomaar een ongeluk is’, zei het in een verklaring. Volgens hen is het mogelijk dat de ontsnapte chauffeur samenwerkte met de lokale politie om steekpenningen af te dwingen.

Tot op heden blijven de identiteit van de aanvallers en hun motieven onbekend. Volgens het Russische staatsagentschap Tass zou de Seleka, een gewapende islamitische groepering, er mogelijk bij betrokken zijn. De Centrale Afrikaanse Republiek is instabiel sinds de Seleka, in 2013, de toenmalige president afzette. Waarna Christelijke milities zich dan weer verzetten tegen de rebellen.

Russische paramilitaire groep

Sinds begin 2018 heeft Rusland militaire instructeurs ingezet in de Centraal-Afrikaanse Republiek, wapens geleverd aan het regeringsleger en voor de veiligheid gezorgd van president. De paramilitaire groep Wagner, die onderzocht werd door de journalisten en waarmee het Kremlin meent geen banden te hebben, zou ook aanwezig zijn in het land.

De Russische groep is vooral bekend om zijn werk in Syrië. Volgens gelekte contracten zou het bedrijf olieconcessies hebben ontvangen van het Assad regime in ruil voor bescherming van strategische faciliteiten. In februari zou een aantal Russische huurlingen van Wagner omgekomen zijn in het land bij gevechten met Amerikaanse eenheden.

Militaire privébedrijven zijn verboden in Rusland, maar de baas van Wagner, Dmitry Utkin, zou nauwe banden hebben met het Kremlin. Sinds juni 2014 zou het bedrijf volgens Oekraïense media in het geheim militaire operaties uitvoeren namens het Kremlin en deelnemen aan gevechten in Oekraïne aan de kant van de pro-Russische separatisten.

De Russische staatsmedia schuwt grotendeels wat de drie journalisten aan het onderzoeken waren, aangezien het Kremlin eerder al elke link met Wagner publiekelijk ontkende. Rusland is bovendien een van de gevaarlijkste landen voor journalisten. Volgens het Committee to Protect Journalists (CPJ) zijn er in het land minstens 58 journalisten een gewelddadige dood gestorven sinds 1992.

Drie getalenteerde journalisten

Kirill Radsjenko (33) was een cameraman die in Tsjetsjenië en meer recentelijk in Syrië met het Anna-nieuwsagentschap had gewerkt.

Aleksander Rastorgujev (47) stond bekend voor zijn documentaires over het conflict in Oost-Oekraïne en over de protesten van de Russische oppositie in 2011.

Orkhan Dzjemal (51) was de voormalige politieke redacteur van Novaya Gazeta en had conflicten in Georgië en Oekraïne behandeld. Hij was bekend bij collega’s vanwege zijn onverschrokkenheid als oorlogscorrespondent. Djemal werd eerder gevangengenomen in Somalië en raakte gewond in Libië.