Minder werken voor hetzelfde loon voortaan mogelijk… in Nieuw-Zeeland
Maakt minder werken voor hetzelfde loon werknemers productiever en efficiënter? Foto: pixabay

Een Nieuw-Zeelands bedrijf heeft geconcludeerd dat een experiment waarbij werknemers vier vijfde werken voor een volledig loon, niets dan voordelen heeft.

Begin februari besliste Perpetual Guardian, een Nieuw-Zeelands bedrijf dat zich bekommert om fondsen, testamenten en vastgoed, dat het een ‘geschikte werkplek voor de 21ste eeuw’ wou worden. Het zette een experiment op poten waarbij werknemers maar vier dagen per week zouden moeten komen werken, maar wel vijf dagen betaald zouden blijven.

En het werd een groot succes, blijkt nu. Volgens het bedrijf ervaarde 78 procent van de werknemers een betere balans tussen werk en leven, tegenover 54 procent voordien. Professor Jarrod Haar van de universiteit van Auckland stelde ook 7 procent stressreductie vast en een toename van de algemene levenstevredenheid met 5 procent.

Productiever en efficiënter

‘Werknemers bedachten verschillende manieren om productiever en efficiënter te werken, zoals het automatiseren van manuele processen of het internet op het werk niet langer voor privédoeleinden gebruiken’, zegt onderzoekster Helen Delaney. Ceo Andrew Barns zegt dat hij de resultaten van het experiment aan de raad van bestuur zal voorleggen om het regime finaal in te voeren.

Perpetual Guardian is natuurlijk niet het eerste bedrijf ter wereld dat experimenteert met minder zware werkweken. Zo liet een Zweedse zorgverlener zijn werknemers van 2015 tot 2017 slechts zes uur per dag werken, wat hen gelukkiger maakte, de kwaliteit van hun werk deed toenemen en het aantal ziektedagen deed afnemen. Het experiment werd wel stopgezet, volgens sommigen wegens een te hoge economische kostprijs, volgens anderen omdat het sowieso maar voor twee jaar was gepland.

‘Erg onrealistisch’

Maar ook in eigen land werd al geëxperimenteerd. Burgemeester Emir Kir (PS) van de Brusselse gemeente Sint-Joost-ten-Node bracht eind vorig jaar een basiselement uit het partijprogramma van de Parti Socialiste in de praktijk: de arbeidsduur van de 55-plussers in dienst van de gemeente verminderen zonder verlies van loon. En in Wallonië dacht men aan een vergelijkbaar (maar niet identiek) project. Vlak voor Kerstmis kwamen de Waalse regeringspartijen MR en CDH tot een akkoord over een ‘speciaal eindeloopbaantraject’ voor 400 ambtenaren met een erkend ‘zwaar beroep’, zoals boswachters of sluiswachters. Een opmerkelijk akkoord, omdat het idee een jaar eerder al op tafel was gelegd door toenmalig minister-president Paul Magnette, kopstuk van de PS. Nadat CDH-voorzitter Benoît Lutgen een coalitiewissel tussen de PS en de MR had afgedwongen, lag het project ook lange tijd stil.

Vier vijfde werken met behoud van loon mag dan wel realiseerbaar lijken in bepaalde sectoren, maar het is ‘erg onrealistisch’ om het overal in te voeren. Dat zei professor arbeidseconomie Stijn Baert (UGent) al naar aanleiding van het project in Sint-Joost-ten-Node. ‘Vanuit het standpunt van de werknemer is deze regeling natuurlijk beter, maar voor de werkgever ligt dat anders’, en volgens Baert vooral in de privésector. ‘Men zou gebruikmaken van machines of naar het buitenland verhuizen. Maar de burgemeester werkt met belastinggeld en daar is blijkbaar minder schaarste.’