FACTCHECK. ‘Meditatie redde waarschijnlijk leven van voetballertjes’
Gisteren werden de eerste beelden van de 12 geredde Thaise jongens in het ziekenhuis vrijgegeven. Ze blijven er nog een tijd in quarantaine. Foto: AFP
In het lifestyle-magazine Inc.com stelt columniste Minda Zetlin dat de Thaise voetballertjes die ingesloten raakten in een grot, hun leven misschien wel te danken hebben aan meditatie. Naar verluidt hebben de kinderen een groot deel van hun tijd al mediterend doorgebracht. En dat zou zuurstof sparen, omdat het de ademhaling vertraagt.

Die zuurstofbesparing, stelt Zetlin, is wellicht essentieel geweest, omdat het zuurstofgehalte in hun grot gezakt was van de normale 21 procent naar 15 procent, ‘het minimum om in leven te blijven’. Zonder hun trainer, een ex-monnik en meditatieexpert, ‘waren ze hoogstwaarschijnlijk dood geweest’.

Van zuurstofgebrek ga je dood, zoveel is zeker. Het begint met hoofdpijn en vermoeidheid. Daarna volgt misselijkheid, en blauwe lippen en vingertoppen. Je voelt je daar niet eens zo slecht bij, integendeel: te weinig zuurstof in de hersenen leidt tot euforie en overmatig zelfvertrouwen. Vervolgens treden echter verwardheid en concentratieverlies op, en uiteindelijk volgen coma en dood, zegt fysiologe Mieke Dewerchin (KU Leuven).

Zuurstofgehalte

‘Vijftien procent zuurstof in de lucht valt nog best mee’, werpt sportarts en cardioloog Peter Peytchev (OLV-ziekenhuis, Aalst) op. ‘Dat komt overeen met het zuurstofgehalte op drieduizend meter. Een normaal mens heeft daar geen last van, al kun je vanaf die hoogte het zuurstofgebrek wel beginnen te voelen. Op vijfduizend meter komt de luchtdruk overeen met 10 procent zuurstof, en dan krijgen velen last, zeker bij inspanning. Maar wie dan uitvalt door “hoogteziekte”, en wie niet, is niet te voorspellen.’

‘Boven op de Everest moet je al een goede conditie hebben om niet in de problemen te komen, zelfs in rust, maar dan spreek je van nog 5 à 6 procent van het zuurstofgehalte van normale lucht.’ Vijftien procent zuurstof is dus nog niet echt kritiek.

Goed tegen stress?

Peytchev wil gerust geloven dat meditatie je rustig maakt. ‘Wie opgejaagd is, maakt stresshormonen aan. En die doen je metabolisme harder draaien, om energie vrij te maken voor vechten-of-vluchten. Maar dat blijft beperkt tot tien à twintig procent. Terwijl topsporters naar vijfhonderd procent van hun normale hartdebiet kunnen gaan zonder in de problemen te komen. Als meditatie die stress onderdrukt, zal je zuurstofverbruik teruglopen naar normaal, maar ook niet lager.’

Onderdrukt meditatie de stress? ‘Dat valt nog te bezien’, zegt Bert Caekelbergh, meditatiebegeleider bij een boeddhistisch centrum. ‘Ik zie vaak het omgekeerde. Bij mensen die de hele dag gehold en gepresteerd hebben en dan ’s avonds komen mediteren, komt alles los wat ze overdag geparkeerd hebben. En hoe meer je zegt: “Ik wil rustig worden, ik wil rustig worden”, hoe minder je het wordt.’

‘Het menselijke brein is gemaakt om problemen op te lossen, en dat is wat het wil doen, ook als er geen zijn. Rustig worden is niet zo evident, en ik zou het effect op de hartslag en deademhaling niet overdrijven. Er wordt al genoeg zweverig gedaan over meditatie.’ ‘Ik hou niet zo van de mythevorming rond meditatie’, zegt ook psychiater Edel Maex (stresskliniek ZNA). ‘Áls het helpt bij zuurstofverbruik, is dat mooi meegenomen, laten we het daar bij houden.’

Want zelfs als je ademritme en hartslag verlagen, kun je dat niet meteen omrekenen naar minder zuurstof. Wie rustiger ademt, gaat nogal eens dieper ademhalen. ‘En als je hartritme vertraagt, compenseert je hart dat door het slagvolume te verhogen, zodat het debiet gelijk blijft’, zegt Peytchev.

Conclusie: rustig worden zal helpen, al was het maar psychologisch. Maar zo dicht bij de verstikking waren de voetballertjes nu ook weer niet. En aan voedselgebrek doet meditatie niets.