Een baby en dan drie maanden geen inkomen
Sofie Engelen, zwanger en zelfstandige. Foto: Wim Kempenaers
Sofie Engelen is zelfstandige en zwanger van haar eerste baby. ‘Waarom hebben wij niet dezelfde rechten als een bediende?’

‘Ja, mevrouw. U krijgt uw moederschapsuitkering pas ná uw zwangerschapsverlof. We gaan ervan uit dat toekomstige moeders reserves hebben om die periode te overbruggen.’

Sofie Engelen (37), freelance radiomaakster bij Studio Brussel en hoogzwanger van haar eerste kindje, wist niet wat ze hoorde toen ze informatie vroeg bij haar ziekenfonds over haar vervangingsinkomen.

‘Als ik effectief twaalf weken moederschapsrust opneem, heb ik dus drie maanden geen inkomen’, zegt Engelen. ‘Dat is toch verschrikkelijk? Als zelfstandige heb je al een slechter sociaal statuut: je hebt geen recht op ouderschapsverlof of tijdskrediet. De stress die de hele bureaucratische papierwinkel geeft, is geen lachertje. Ik zou moeten kunnen genieten van deze periode. In plaats daarvan voel ik me vooral erg onrechtvaardig behandeld.’

Engelen plaatste haar ongenoegen op haar Facebookpagina. Het was ook een schreeuw om hulp. Want hoe los je zoiets op? Vrouwen met gelijkaardige ervaringen reageerden massaal. Engelen schrok er zelf van. ‘Het zou toch de max zijn mocht er een soort van bijbel komen, zodat iedereen weet wat te doen?’

Toch ondernemingszin

Het aantal vrouwen onder de zelfstandigen schommelt al een tiental jaar rond 35 procent. Ondanks verschillende campagnes, houdt het verschil in sociaal statuut vrouwen nog altijd tegen om zelfstandig te worden. Want vrouwelijke zelfstandigen die bevallen hebben slechts recht op twaalf weken moederschapsrust, werknemers en ambtenaren vijftien. Ze krijgen 475,41 euro vervangingsinkomen per week. Het verschil met werknemers wordt gecompenseerd door 105 gratis dienstencheques, goed voor samen 945 euro. Ouderschapsverlof of tijdskrediet bestaan voor hen niet. ‘Toch is de ondernemingszin er wel, bij vrouwen’, zegt Caroline Deiteren, sociaal adviseur bij Unizo. ‘Er zijn alsmaar meer vrouwelijke zelfstandigen in bijberoep.’

Unizo vindt het daarom belangrijk de uitbetaling van de uitkering tijdens de moederschapsrust beter te regelen. ‘We willen de komende weken of maanden met de ziekenfondsen praten over het uitbetalingssysteem. In de periode na de bevalling moeten vrouwen genieten, niet piekeren over geld.’

Maar ook de gelijktrekking van de moederschapsrust staat nog altijd op de agenda. ‘Maar vrouwen gaan dikwijls sneller aan de slag. Hun hoofd zit toch bij de zaak’, aldus Deiteren. ‘Ze willen geen klanten verliezen of inkomsten mislopen.’

Afwijking vragen

Voor Christine Mattheeuws van het Neutraal Syndicaat voor Zelfstandigen mag dat zelfs nog een stap verder gaan. Zij wil graag een sociaal statuut zien dat zo goed mogelijk aansluit bij dat van een werknemer. ‘Inclusief ouderschapsverlof of tijdskrediet dus. Moeder of vader worden doe je als mens, niet als zelfstandige of werknemer.’

De Christelijke Mutualiteit laat weten zich aan de wettelijke uitbetalingstermijn te houden. En dat mag dus tot een maand na een ononderbroken periode. ‘Maar als iemand een afwijking vraagt, kunnen we dat altijd bekijken’, zegt Alexandra De Schauwer. Partena Ziekenfonds betaalt het vervangingsinkomen wel tweewekelijks uit.