Sebastian Kurz, de  ideale schoonzoon van radicaalrechts
Foto: belga
Niemand houdt Sebastian Kurz tegen. En hij houdt tegen wie hij wil. Het moreel kompas van de amper 31-jarige kanselier van Oostenrijk geeft in de Europese Volkspartij steeds meer de marsrichting aan. ‘Het gaat in kleine stapjes de foute kant op, dat gevoel heb je nu.’

Zaterdag schetst dS Weekblad het portret van Sebastian Kurz, de supernova van rechts Europa. Hieronder leest u alvast een voorproefje.

Sebastian Kurz is nog altijd maar 31 jaar oud. Toen de kernreactor in Tsjernobyl ontplofte, de Rode Duivels furore maakten op het WK in Mexico en Jean-Claude Juncker aan zijn vierde jaar in de Luxemburgse regering begon, moest de Oostenrijkse kanselier nog geboren worden.

En toch valt er nu al een belangrijke les te puren uit zijn politieke carrière. Een les die ook zijn Europese tegenstanders maar beter in de oren knopen. Onderschat Sebastian Kurz nooit. Zeven jaar geleden, bij zijn aantreden als staatssecretaris voor Integratie, deed de Oostenrijkse pers precies dat. Ze maakte de jongeman met de grond gelijk. Ze noemde hem een ‘profileringsneuroticus’. Zijn promotie was een ‘belediging voor iedereen die iets om integratie geeft’. Maar Kurz ging niet tegen het canvas. Integendeel, drie jaar later werd hij, op amper 27-jarige leeftijd, minister van Buitenlandse Zaken.

Vorig jaar voerde hij een nog indrukwekkender kunstje op. Op uitgekookte wijze nam hij de leiding van zijn partij over. Toen Reinhold Mitterlehner er de brui aan gaf als voorzitter, keek iedereen naar Sebastian Kurz. Die zei niet zomaar ja. Hij liet weten dat hij de Österreichische Volkspartei, een organisatie met een lange traditie, alleen wilde aanvoeren als hij de kieslijst zelf mocht samenstellen. Hij eiste ook dat de ÖVP als Die Liste Sebastian Kurz naar de verkiezingen trok. Toch schaarde een partijcongres zich met meer dan 98 procent achter de piepjonge messias. In schoon Weens: achter de Wunderwuzzi. Een halfjaar later won Kurz afgetekend de verkiezingen. Waarna hij kanselier werd, met de extreemrechtse FPÖ in een regering stapte en alle zittende ÖVP-ministers bedankte voor bewezen diensten.

‘Hij brak met alle tradities’, vertelt Elisabeth Köstinger (39) op haar kabinet in het centrum van Wenen. Köstinger trekt al jaren op met Sebastian Kurz en behoort – háár woorden – tot zijn circle of trust. Sinds zes maanden is ze Oostenrijks minister van Milieu. Haar bureau is even strak ingericht als dat van haar kanselier. ‘Voor het eerst vaardigt de ÖVP geen enkele minister uit Nieder­österreich af, de belangrijkste deelstaat. Dat was tot voor kort ondenkbaar. En nog opmerkelijker: daarover brak geen opstand uit. De oude ÖVP was haar geloofwaardigheid compleet kwijtgespeeld. Niemand wist nog waar de partij voor stond. Daar waren we in het kringetje rond Sebastian al lang over aan het nadenken. Onze conclusie was duidelijk: weg met de eindeloze overlegoverganen. Schluss damit. Toen er zich vorig jaar een mogelijkheid aandiende, is Sebastian ervoor gegaan. Als hij eenmaal een beslissing heeft genomen, laat hij zich er niet gauw van afbrengen.’

Opgang in de EVP

Europa zal Sebastian Kurz de komende zes maanden volop leren kennen. Vanaf 1 juli is het roterende voorzitterschap van de Europese Raad in zijn handen. Kurz laat geen enkele twijfel bestaan over zijn prioriteit: een verdere afgrendeling van de Europese buitengrenzen. In de Financial Times lekte deze week een werkdocument uit van zijn minister van Binnenlandse Zaken. Herbert Kickl, een FPÖ’er van het harde type, steekt zijn visie niet weg: ‘De problemen op het vlak van integratie en veiligheid dreigen de komende decennia significant te stijgen.’ Kickl stelt voor dat vluchtelingen alleen nog aanspraak kunnen maken op asiel wanneer ze een aanvraag hebben ingediend vóór ze voet zetten op Europese bodem. Het is niet het enige radicale voorstel uit Oostenrijkse hoek. Eerder kwam Kurz zelf al met het idee op de proppen om een opvangkamp voor afgewezen asielzoekers te openen buiten de EU, op een niet al te aangename plek.

Voor Kurz is dit roterende EU-voorzitterschap geen bagatel. Hij reisde de afgelopen weken onvermoeibaar het continent af. Hij gelooft dat Oostenrijk een belangrijke rol kan spelen. Inhoudelijk heeft hij zich de afgelopen jaren sterk afgezet van alles wat naar Willkommenskultur ruikt. Hij oefende meer kritiek uit op Angela Merkel dan op Viktor Orbán. Vorige week trok hij nog naar Boedapest voor een vergadering met de vier Visegrád-landen. Dat leverde vrolijke beelden op: zijn kijk op migratie leunt dicht aan bij die van Hongarije, Polen, Tsjechië of Slowakije. Ook hij wil geen tijd verspillen aan spreidingsplannen.

Maar tegelijk morrelt Kurz niet aan de rechtsstaat en bezigt hij niet de turbotaal van Orbán. Daardoor zit hij, in tegenstelling tot de Hongaarse premier, niet in het verdomhoekje. Hij kan tegenwoordig zelfs zeggen dat zijn standpunten ‘mehrheitsfähig’ zijn in Europa.

‘Merkel zet de lijnen uit, maar het is duidelijk dat Kurz zich steeds meer laat gelden in de Europese Volkspartij’, bevestigt Ivo Belet. Het CD&V-Europarlementslid zag hem een paar weken geleden aan het werk op de jaarlijkse fractiedagen van de EVP, in München. Daar waren twee eregasten: eerst Merkel, één dag later Kurz. ‘Zijn ideeën, die overigens niet de mijne zijn, hebben de mainstream bereikt. Ze worden bijvoorbeeld overgenomen door Donald Tusk. Kurz is haast geobsedeerd door de controle van de grenzen. Maar in München heb ik hem niet kunnen betrappen op iets dat ingaat tegen internationale verdragen. Hij zette er zich vooral in de markt als de man die de lijn naar Orbán openhoudt, zonder zich van de EU af te keren.’

In dS Weekblad leest u zaterdag het volledige portret van kanselier Kurz. Philipp Blom: ‘Als Kurz op migratievlak pleit voor een “as van welwillenden” tussen Berlijn, Wenen en Rome, zitten we  toch in het foute decennium van  de vorige eeuw?’