De helft van de vrouwen in de cultuur- en mediasector heeft het voorbije jaar grensoverschrijdend gedrag ervaren. Meestal ongepaste seksuele of seksistische opmerkingen, maar in de culturele sector meldt een kwart ook ongewenste fysieke toenaderingen. In de mediasector is dat een vrouw op de vijf. Vlaams minister van Cultuur en Media Sven Gatz (Open VLD) schrikt en belooft een actieplan.

Uit een onderzoek door onderzoeksgroep CuDOS (Vakgroep Sociologie van de UGent) blijkt dat het probleem van grensoverschrijdend gedrag in de cultuur- en mediasector groot is. Zo geeft de helft van de bevraagde vrouwen aan dat ze het voorbije jaar grensoverschrijdend gedrag ervaren hebben. Dat gaat dan meestal om communicatief grensoverschrijdend gedrag, zeg maar ongepaste seksuele of seksistische opmerkingen.

Maar het blijft niet bij opmerkingen alleen. Zo geeft een op de vier vrouwen in de cultuursector aan dat ze het voorbije jaar ook ongewenste fysieke of seksuele toenaderingen heeft ervaren. Vier procent zegt dat zij gedwongen of gechanteerd werd om seksueel contact te hebben.

In de mediasector liggen de cijfers iets lager: een op de vijf vrouwen geeft aan ongewenste fysieke of seksuele toenaderingen te hebben ervaren. 3 procent werd gedwongen of gechanteerd om seksueel contact te hebben.

Risicogroepen

Grensoverschrijdend gedrag lijkt het meest voor te komen bij jonge mensen, aan het begin van hun carrière. Ook vrouwen die al langer in de sector zitten, geven retrospectief aan dat grensoverschrijdend gedrag iets meer voorkomt in de eerste vijf tot tien jaar van de carrière, wat niet betekent dat dit gedrag niet meer voorkomt in de latere fasen van de loopbaan.

Grensoverschrijdend gedrag komt het vaakst voor tijdens interacties op het werk die gekenmerkt worden door duidelijke verschillen in professioneel aanzien. Dit blijkt vooral het geval te zijn voor vrouwelijke slachtoffers: 79 procent van de vrouwelijke slachtoffers geeft aan dat ze in het verleden werd lastig gevallen door iemand uit de werkomgeving met een hogere professionele status, bij mannen is dat 64 procent. Toch blijken ook vrouwen met een hogere professionele status in de sector nog vaak geconfronteerd te worden met vormen van communicatief grensoverschrijdend gedrag (bij mannen neemt dit af naarmate de status stijgt). Dit heeft vaak te maken met het ondermijnen van deze hogere status door een taalgebruik dat kleineert of kinderlijk beleert.

Daarnaast geven personen met een eerder artistieke of een artistiek-technische functie vaker aan dat zij bepaalde vormen van grensoverschrijdend gedrag hebben meegemaakt. Bij personen met een administratieve of meer ondersteunende functie is dit minder het geval.

Uit de studie blijkt ook dat slachtoffers van grensoverschrijdend gedrag dit weinig melden. Zo geeft maar 17 procent van de personen die ooit gedwongen of gechanteerd werden tot seksueel contact, aan dat ze daarvan een formele melding hebben gedaan, bijvoorbeeld bij een vertrouwenspersoon of de politie.

Actieplan

Vlaams minister Sven Gatz is ‘zeer verrast’. ‘De cijfers zijn slecht en liggen hoger dan verwacht’, zegt Gatz, die in de nasleep van de #MeToo-beweging en de zaak rond tv-figuur Bart De Pauw een onderzoek beloofd had. ‘Dit maakt de nood om tot actie over te gaan alleen groter’, zegt hij.

De Open VLD-minister komt met een actieplan. Zo wil hij eerst en vooral het meldpunt 1712 versterken en bekender maken in de cultuur- en mediasector. Daarnaast komt er een ombudsman voor de cultuur- en audiovisuele sector. En in 2019 komt er een sensibiliseringscampagne waarbij BV’s het peter- en meterschap zullen opnemen. Gatz maakt voor zijn actieplan 102.500 euro vrij.

'Sensibiliseren is onze prioriteit'

'Het is duidelijk dat er een probleem is en dat willen we nog beter aanpakken dan in het verleden', klinkt het in een gezamenlijk statement van de cultuursector, de vakbonden en het Sociaal Fonds Podiumkunsten.

'Kunstenorganisaties zijn er sedert november volop mee aan de slag: via het uitwerken van gedragen integriteitscodes, modellen voor preventief handelen in artistieke processen, evaluatie van leidinggevenden, hernieuwde opleidingen en intervisie-groepen voor vertrouwenspersonen waaronder peers, responsabiliseren van raden van bestuur en opleidingen rond ethisch leiderschap. Dat alles met specifieke aandacht voor freelancers en andere kwetsbare groepen. De sector kwam bijeen op een sectordag op 28 mei en besloot van dit alles werk te maken. Sensibiliseren en grenzen bespreekbaar maken is daarbij een prioriteit.'