Lega-minister viseert ngo-schepen
Aan boord van Aquarius zijn 629 migranten Foto: AP

Het reddingsschip Aquarius, met 629 migranten aan boord, zet dan toch koers naar Valencia. Het schip mocht maandag niet aanleggen in Malta en ook niet in Italië, maar krijgt nu toch flink wat Italiaanse hulp: Rome bevoorraadt de Aquarius niet alleen, maar brengt ook zo’n 500 migranten aan boord van Italiaanse schepen naar Spanje. Wat motiveert die Italiaanse beslissing?

Volgens de ngo SOS Mediterrannee wordt de overgrote meerderheid van de opvarenden van de Aquarius op Italiaanse schepen overgebracht en zo naar de Spaanse haven van Valencia vervoerd. Een honderdtal opvarenden blijft aan boord van de Aquarius, die eveneens naar Spanje vaart. De Italiaanse minister van Infrastructuur en Transport Danilo Toninelli, onder wiens bevoegdheid de Italiaanse kustwacht valt, bevestigt dat nieuws.

Op de Italiaanse radio zei Toninelli vanmorgen dat Italië de Aquarius eerst nog opnieuw zal bevoorraden, aangezien maandag werd gemeld dat de voorraad eten en water aan boord snel slonk. Met schepen van de Italiaanse marine en kustwacht zullen de migranten snel naar Valencia worden gebracht, zonder eerst nog halt te houden in Italiaanse havens.

Waarom weigert Italië eerst het reddingsschip in een van zijn havens te laten aanleggen, om nu diezelfde opvarenden wel te helpen met voedselbevoorrading en vervoer op zee?

Aan de basis ligt, althans volgens Corriere della Sera, een conflict binnen de kersverse regering. Minister van Binnenlandse Zaken Matteo Salvini, van de radicaal-rechtse Lega, wilde het been stijf houden en het ngo-reddingsschip de toegang tot een Italiaanse haven weigeren, terwijl minister van Infrastructuur Toninelli, van de Vijfsterrenbeweging, daar veel minder zeker van was. Toninelli’s twijfels om de Italiaanse havens dicht te houden voor de Aquarius namen maandag in de loop van de dag sterk toe, zeker toen de burgemeesters van vier Zuid-Italiaanse havensteden riepen dat zij wél de Aquarius wilden ontvangen en Toninelli er door zijn kustwacht ook nog op werd gewezen dat Italië vervolging riskeerde. Weigeren hulp te bieden aan mensen in nood op zee, is een schending van het zeerecht.

Daarom bood Italië hulp: de Aquarius was met 629 opvarenden te vol geladen om die extra vaardagen naar Valencia aan te kunnen. Bovendien wordt het weer boven de Middellandse Zee de komende dagen slechter. Uit veiligheidsoverwegingen wordt daarom het overgrote deel van de migranten met Italiaanse schepen naar Spanje gevoerd, terwijl Italië er tegelijkertijd over waakt dat de groep migranten voldoende is bevoorraad.

Maar de Aquarius is verre van het enige migrantenschip in de Middellandse Zee. Volgens de krant La Stampa zal vandaag, of uiterlijk morgen, een schip van de Italiaanse kustwacht, met 937 migranten aan boord, willen aanleggen in de Siciliaanse haven van Catania. Minister van Infrastructuur Toninelli wilde op de Italiaanse radio niet gezegd hebben dat het schip de toegang zal worden geweigerd. ‘Elke situatie is anders’, zei Toninelli, die zelfs probeerde te ontkennen dat Italië had besloten om zijn havens te sluiten voor de Aquarius. ‘Toen de migranten in veiligheid waren, was de Maltese haven van La Valletta de meest logische aanlegplaats’, aldus de minister. Het lijkt er dus sterk op dat Toninelli het niet eens is met Salvini, als die luid toetert dat Italië voortaan voor migrantenschepen ‘zijn havens sluit’.

Salvini neemt ngo’s in het vizier

De Italiaanse binnenlandminister lijkt dan weer vooral reddingsschepen van ngo’s in zijn vizier te nemen. Dat de Italiaanse kustwacht schipbreukelingen redt, is één ding. Maar voor Salvini moet het gedaan zijn dat ngo’s die varen onder de vlag van andere EU-lidstaten, mensen op zee gaan redden en ze daarna allemaal in Italië afzetten.

Salvini nam al contact op met zijn ambtgenoten in Frankrijk, Nederland en Duitsland, om hen erop te wijzen dat zij verantwoordelijkheid dragen voor hun eigen ngo’s. Als een reddingsschip onder Duitse vlag honderden opvarenden redt op zee, dan moet Duitsland die migranten ook maar opvangen, zo redeneert Salvini. De Lega-minister wilde Europa wakker schudden en eraan herinneren dat de migratiecrisis een zaak is voor de hele EU. Dat Italiaanse schepen de opvarenden van de Aquarius bijstaan en naar een Spaanse haven brengen, legt hij uit als een illustratie van Europese samenwerking en solidariteit: ‘Eindelijk staat Italië niet meer moederziel alleen.’