België mag asielzoekers weer terugsturen naar Griekenland
Een man bidt in het vluchtelingenkamp op het Griekse eiland Chios (2016) Foto: belgaimage
Na zeven jaar kan ons land weer aanknopen met het terugsturen van asielzoekers naar Griekenland. ‘Dit is een mijlpaal’, zegt staatssecretaris Francken.

Al zeven jaar mag ons land geen asielzoekers meer terugsturen naar Griekenland. Dat is het gevolg van een arrest uit 2011 van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM). Ons land werd veroordeeld voor het schenden van artikel 3 van het mensenrechtenverdrag, dat zegt dat niemand mag worden onderworpen aan een onmenselijke behandeling. Griekenland had toen nog geen opvangsysteem die naam waardig – het EHRM sprak over ‘systeemfouten’ –  waardoor asielzoekers er in onaanvaardbare omstandigheden moesten leven. 

Het arrest van het EHRM  had gevolgen voor alle Europese lidstaten. Het sloeg een groot gat in de zogeheten Dublin-overeenkomst, die bepaalt dat het Europees land van aankomst verantwoordelijk is voor de afhandeling van een asielaanvraag.

Eind 2016 stelde de Commissie de lidstaten voor om opnieuw  asielzoekers terug te sturen  naar Griekenland als zij na 15 maart 2017 vandaaruit naar een ander EU-land zouden doorreizen.

Griekse vasteland

Volgens de Commissie waren de omstandigheden in Griekenland intussen dusdanig verbeterd. De beslissing zou bij de lidstaten en de nationale rechtbanken komen te liggen. Voor iemand kon worden teruggestuurd, moest een lidstaat van Griekenland individuele garanties krijgen over een goede opvang. Voor kwetsbare personen en niet-begeleide minderjarigen bleven uitzonderingen bestaan.

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) kondigde aan snel  weer asielzoekers naar Griekenland te willen terugsturen. Deze week kwam een eerste zaak voor bij de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen, de beroepsrechtbank in asielzaken. Een Palestijnse asielzoeker die via Griekenland naar België was gekomen en hier in oktober asiel had gevraagd, vocht het overdrachtsbesluit aan.

Vrijdag verwierp de  Algemene Vergadering van de Raad het beroep. Volgens de rechtbank zijn er wel degelijk nog problemen met de asielprocedure en de opvangomstandigheden in Griekenland, maar is er geen sprake meer van systeemfouten die elke overdracht van een asielzoeker naar Griekenland verhindert.

Geen vrijbrief

De Dienst Vreemdelingen­zaken baseerde zich  op de voorwaarden van de Europese Commissie. Griekenland gaf garanties aan ons land dat de Palestijnse asielzoeker in een open opvangcentrum terechtkan en toegang zal krijgen tot het asielsysteem. Het opvangcentrum ligt overigens op het vasteland, niet op de Griekse eilanden, waar de toestand nog altijd veel schrijnender is, stelt de Raad vast. Bovendien kon de asielzoeker niet aantonen dat hij een kwetsbaar profiel heeft. Door al deze elementen is zijn overdracht daardoor geen schending van artikel 3, vindt de Raad.

In zijn toelichting bij het arrest zegt de Raad dat er geen ‘principieel verbod’ meer staat op het terugsturen van asielzoekers naar Griekenland, maar dat het arrest ook geen ‘vrijbrief’ is. Als Vreemdelingenzaken asielzoekers naar Griekenland wil terugsturen, zal hij dat grondig moeten motiveren en daarvoor telkens individuele garanties moeten vragen.

Staatssecretaris Francken laat weten ‘enorm verheugd’ te zijn met het arrest. ‘Dit is een mijlpaal in de recente Europese migratiegeschiedenis’, zegt hij. ‘We zetten een nieuwe stap in de strijd tegen asielshopping die in 2015 tot zo’n grote chaos heeft geleid. Dit is ook een belangrijk signaal aan de mensensmokkel­maffia dat het toeleiden van illegale migranten via Griekenland naar ons land niet loont.’ België is een van de eerste Europese lidstaten om de Dublin-terugkeer naar Griekenland te hervatten.