Ruim 1.000 academici wijzen Francken terecht
Foto: BELGA

Meer dan 1.000 academici uit verschillende universiteiten hebben een open brief geschreven waarin ze onder meer staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) met de vinger wijzen. Ze waarschuwen voor de ‘ontmenselijking’ van vluchtelingen en voor de beperking van het recht op vrijemeningsuiting.

De brief van de academici is een reactie op de oproep van hun rectoren, eind mei, tot meer menselijkheid in het asieldebat. Een oproep waar staatssecretaris Francken bits op reageerde.

De briefschrijvers zeggen nu dat zij, als leden van de universitaire gemeenschap, ‘niet langer zwijgzaam kunnen toekijken’.

Ze waarschuwen voor de ‘ontmenselijking’ van de vluchtelingen. Wanneer we hen niet langer als medemensen zien, is het immers psychologisch gezien veel gemakkelijker om de blik af te wenden en ons niet te bekommeren om hun lot.

‘We stellen vast dat vluchtelingen en migranten subtiel of minder subtiel ontmenselijkt worden: ze worden voorgesteld als deel van (oncontroleerbare) vluchtelingenstromen en migratiegolven. En migreren zelf wordt als een te vervolgen crimineel feit beschouwd, getuige het woord “illegaal”. Deze representaties, die talrijk aanwezig zijn in de media, het politieke debat en publieke discours, brengen dehumanisering dichterbij.’

Volgens de ondertekenaars van de brief vormt deze ontmenselijking van de vluchteling ‘de context om weinig vragen te stellen bij beleidsintenties die indruisen tegen het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens zoals die van Theo Francken in het kader van de hervorming van het Europese migratiebeleid’. ‘En indirect creëert dit discours een klimaat waarin polarisatie welig tiert en actie en reactie elkaar haast onmiddellijk opvolgen. Zoals: explosieve tweets die nadien moeten rechtgetrokken worden, een praktijk van blaming-the-victim en het ontzeggen van emoties aan rouwenden bij het graf van een kind.’

Wat de academici ook hoog zit is de reactie van staatssecretaris Francken op de open brief van de rectoren. ‘Als ze een politiek spelletje willen spelen over migratiedossiers, zullen ze de boomerang terug in hun gezicht krijgen. Zowel inhoudelijk als publiek.’

Volgens de ondertekenaars toont Francken hiermee heel duidelijk dat ‘andere meningen niet welkom zijn’ en dat ‘dreigementen als een “normaal” antwoord beschouwd worden op een oproep tot menselijkheid’.

De ondertekenaars vinden dat ‘dit de kiemen draagt van een nieuw normaal waarin academici onder druk geen standpunten meer durven in te nemen’.

Meer nog: ‘middenveldorganisaties die afhankelijk zijn van overheidssubsidies en individuele overheidsambtenaren ervaren deze druk nu al. Indien zelfs academische vertegenwoordigers geen recht meer hebben op tegenstem, rest enkel de retorische vraag over welke vrijplaatsen de Staat nog biedt als middenveld, cultuur, onderwijs en justitie steeds verder worden ondergraven.’

De brief (u vindt de petitie hier) is een initiatief van onder meer professor Orhan Agirdag van de KU Leuven.

Kritiek op de brief

Er is ook kritiek op de brief van de academici. Zo vroeg ethicus Ignaas Devisch zich op Radio 1 hardop af of zo’n brief de strategie van Theo Francken niet in de kaart speelt. De strategie van Francken is volgens hem 1)uitpakken met een harde stellingname, 2) daarna de goegemeente over zich heen krijgen om 3) daarna in de slachtofferrol te kunnen kruipen. ‘Ik deel de bekommernis van de briefschrijvers maar ik vraag me af of ze een goede strategie volgen.’

Een andere columnist(e) van deze krant, Mia Doornaert, wijst de brief af als een ‘emotrip van duizend op hun teen getrapte professoren’. Ze heeft het op twitter over ‘politieke indoctrinatie’.