Nationale Bank bezorgd over te lakse woonkredieten

De schuldgraad van de Belgische gezinnen ligt hoger dan het Europese gemiddelde. Belgen stoppen zich steeds dieper in de schulden voor de aankoop van een woning. De Nationale Bank legt de banken strengere buffers op.

De vastgoedmarkt blijft een van de belangrijke risicozones voor het Belgisch financieel bestel. De Belgische huizenprijzen hebben in tegenstelling tot elders in Europa geen terugval gekend tijdens de crisis en zijn integendeel alleen maar duurder geworden. Afgelopen jaar werden huizen 2,70 procent duurder. De Nationale Bank ziet signalen van een mogelijke overwaardering, zij het dat het nog om zwakke signalen gaat.

Omdat huizen steeds duurder worden, moeten jonge gezinnen zich steeds zwaarder in de schulden steken. En banken gaan daarin vlot mee. De Nationale Bank waarschuwt dat de banken steeds soepeler krediet toestaan en spreekt zelfs van ‘laks woonkrediet’.

Helft inkomen voor huis

Bij één nieuw woonkrediet op de drie wordt meer dan 90 procent van de aankoopsom geleend. In één geval op twee wordt meer dan 80 procent van de aankoopsom geleend. Eén gezin op de vijf geeft meer dan de helft van zijn inkomen uit aan het aflossen van zijn woonkrediet. ‘Het aandeel van risico woonkredieten in de nieuwe productie ligt nog altijd te hoog’, zei gouverneur Jan Smets gisteren.

Gezinnen ontlenen gemiddeld 160.000 euro voor hun woning. Banken zitten op bijna 200 miljard euro aan woonkredieten of circa 20 procent van hun balans.

De banken nemen ook genoegen met kleinere marges terwijl de risico’s oplopen voor hen. Volgens Smets is er sprake van sterke concurrentie op de markt van woonkredieten. Vooral kleinere banken die geen bedrijfskredieten geven, zien in woonkredieten de belangrijkste vorm van kredietverlening.

Extra buffers

De Nationale Bank vindt dat de banken te kleine kapitaalbuffers aanleggen voor de risico’s en legt sinds mei strengere normen op. Die komen neer op een extra buffer van 600 miljoen euro. Samen met een eerdere maatregel gaat het om 1,5 miljard. Maar of de extra buffer van 600 miljoen veel zal veranderen, is nog maar de vraag.

Volgens Smets moet de extra buffer ervoor zorgen dat banken niet abrupt op de rem gaan staan op het moment dat de markt minder gunstig wordt.

Reactie Febelfin

Karel Van Eetvelt van de bankenfederatie Febelfin nuanceert de oplopende risico's. Volgens hem kan niet iedereen 80 procent of meer ontlenen voor de aankoop van een woning. De terugbetalingscapaciteit van de ontleners is belangrijk. Van Eetvelt wijst er op dat het aantal woonkredieten die voor problemen zorgen, historisch laag is. 

De Nationale Bank heeft, los van het woonkrediet, acht Belgische systemische banken ook nog eens extra kapitaalbuffers opgelegd. Belfius, BNP Paribas Fortis, ING en KBC moeten elk een buffer hebben van 1,5 procent boven de ondergrens van wat de ECB wil. Voor vier andere instellingen (Argenta, Axa, Euroclear en de Bank of New York Mellon) gaat het om 0,75 procent.

De Belgische banken hebben nu al voldoende grote buffers om schokken op te vangen, blijkt uit de stresstesten. ‘Ze zijn meer dan gemiddeld kwetsbaar voor renteschokken, maar ze hebben voldoende vrije kapitaalbuffers om belangrijke schokken op te vangen’, zei NBB-directeur Jean Hilgers.

Vertrouwen in Italië

Toch begint de lage rente de banken steeds meer pijn te doen. Hun portefeuille aan goed rentende kredieten en obligaties smelt weg en wordt vervangen door papier met een lagere coupon. Als de rente abrupt stijgt, zal dat pijn doen. Het werkkapitaal van de banken (spaargeld, geld van de interbankenmarkt...) zou duurder worden terwijl de banken aankijken tegen een portefeuille laag rentende beleggingen. De toezichthouder acht de kans op een abrupte rentestijging beperkt.

Smets maakt zich ook niet te veel zorgen over Italië. Hij gaat ervan uit dat Italië zijn eurocontract zal nakomen. ‘De spreads zakken opnieuw en liggen aanzienlijk lager dan tijdens de crisis in 2008.’ Smets merkte op dat de banken hun risico op Italië gehalveerd hebben vergeleken met tien jaar geleden.