Met een stevig pleidooi schudt minister van Justitie Koen Geens (CD&V) de vragen rond zijn aanblijven van zich af. ‘Ik volhard, om het beter te doen.’ De kamerleden zijn niet tevreden met dat pleidooi.

Na de schietpartij in Luik waren alle ogen in de Kamer gericht op minister Geens. De vragen uit de oppositie en de meerderheid waren eensluidend: waarom kon Benjamin Herman penitentiair verlof krijgen? Is er iets fout gelopen in de informatiedoorstroming? Is er een tekort aan personeel in de gevangenissen om radicalisering aan te pakken?

Geens repliceerde met een gestructureerd pleidooi in vier delen. ‘We moesten vier kapitale beslissingen nemen. Op al die vragen moesten we een binair antwoord geven: ja of neen. Nadien is het eenvoudig om te zeggen: ze hadden anders moeten beslissen.’ Die vier antwoorden moeten volgens Geens bewijzen dat er geen gemakkelijkheidsoplossingen bestaan: ‘Zeg niet: dit is weer eens de Belgische justitie.’

1. Moest Benjamin Herman opgenomen worden in de databank?

‘In ons land en in de meeste landen is Justitie transparanter dan ooit’, zegt Geens. ‘Op het moment dat de Staatsveiligheid de rapporten opmaakte, is er gecommuniceerd aan alle andere veiligheidsdiensten. Die nota’s van de Staatsveiligheid maakten inderdaad zijdelings melding van de dader. Zowel de Cel Extremisme (binnen het gevangeniswezen) als het Ocad (orgaan dat het dreigingsniveau in ons land in de gaten houdt) beslisten na onderling overleg dat die melding te licht woog om hem in de databank op te nemen. Nadien is dat een noodlottige beslissing gebleken. Was dat een fout? Twee diensten waren hier tot dezelfde beslissing gekomen. Dat is betekenisvol. De vrachtwagenchauffeur die in New York voetgangers omverreed, zat ook niet in de databank van 1,3 miljoen potentiële terroristen. Ook in Duitsland stonden terroristen niet op de lijst. Zeg dus niet zomaar: dit is België.’

2. Had hij penitentiair verlof mogen krijgen?

‘Zijn straf zou onvermijdelijk eindigen in 2020. Onvermijdelijk. En dan denkt men goed na. Er is een sociaal verslag gevraagd na zijn vraag om een verlof. Dat sociaal verslag was prima. Ze zagen bij Herman een positieve evolutie. Ook de contacten met de familie waren goed. Er was een beperkt risico dat hij zijn voormalige slachtoffers zou opzoeken. Het ging niet om een lichtzinnige beslissing. In twee tot drie procent van de gevallen is er sprake van recidive tijdens het verlof. Mochten we dat risico niet nemen? Wat is het risico als ze uiteindelijk vrij komen zonder verloven?’

3. Moest hij vanwege radicalisering geïsoleerd worden?

‘In eerste instantie proberen we de gedetineerden in een normaal klimaat te houden. Pas bij ernstige gevallen kiezen we voor isolatie. Die beslissing kan altijd bekritiseerd worden. Nu kunnen gedetineerden in de radicaliseringsvleugels niet verplicht worden om begeleiding van de gemeenschappen te aanvaarden. Dat is een belangrijke vraag voor de komende weken: we moeten ons afvragen of we dat niet verplicht moeten maken?’

4. Heerst er een slecht gevangenisklimaat?

‘De gevangenis van Marche-en-Famenne (waar Benjamin Herman was opgesloten, red.) is een voorbeeldgevangenis met een open regime en een goed klimaat. Zeg niet zomaar dat het klimaat een broeihaard voor extremisme is.’

De conclusie van Geens: ‘Na twee nachten van reflectie heb ik gekozen niet op te stappen. Uit de verontwaardiging haal ik de moed en de strijdlust om verder te doen en het beter te doen.’

Video: terreurexpert Mark Eeckhaut over de schietpartij in Luik.

 

‘Niet te verantwoorden’

Het intellectuele betoog van Geens stootte op onbegrip bij de andere kamerleden. Open VLD-parlementslid Carina Van Cauter - vanaf minuut één streng voor de strafuitvoering - wierp Geens voor de voeten dat hij geen duidelijk tijdspad had gegeven over het gevangenisverleden van Herman. Ze vond het ook onbegrijpelijk dat Herman penitentiair verlof kreeg, hoewel de strafuitvoeringsrechtbank hem eerder geen vermindering van straf had gegeven. ‘U gebruikt veel woorden om te verantwoorden wat niet te verantwoorden valt.’

Geens’ andere coalitiepartner N-VA bleef steken op het ‘gebrek aan informatiedoorstroming’. Sophie De Wit vond dat de ‘strafuitvoering sucks’. ‘Dat is onaanvaardbaar.’

Ook de oppositie bleef met vragen zitten. Onder meer over het rapport dat een cipier dit weekend nog opgemaakt heeft over de radicalisering van Herman. Geens noemde dat een erg summier rapport.