Wat staat er op het spel in Iers referendum?
Een Ier brengt zijn stem uit over de legalisering van abortus Foto: REUTERS

Ierland is het laatste grote EU-land dat abortus in alle situaties verbiedt. Vandaag beslist de bevolking in een referendum of dat zal veranderen.

De Ierse grondwet verbiedt abortud sinds 1983, toen een amendement werd toegevoegd waarin stond dat het leven van de moeder en de foetus evenwaardig zijn vanaf het moment van conceptie. In 2017 wou een commissie van burgers de grondwet wijzigen, maar dat kan alleen via een volksraadpleging. De Ieren moeten zich vandaag uitspreken over de afschaffing van het achtste amendement van de grondwet.

Als de Ieren de grondwet wijzigen, krijgt het parlement de mogelijkheid om een nieuwe wetgeving op te stellen die abortus (onder bepaalde voorwaarden) mogelijk maakt tot de twaalfde week van de zwangerschap, en uitzonderlijk ook later.

Kloof

De kwestie zorgt voor een grote kloof bij de bevolking zelf. Anna (18) en Victoria (16), twee meisjes uit Noord-Ierland (waar het verbod ook na dit referendum overeind zal blijven), vinden het ‘enorm geruststellend op grondgebied te zijn waar geen baby’s vermoord kunnen worden’. De twee zijn bang van abortus: volgens hen zou het leiden tot kanker, depressie en meer verkrachtingen – ‘want mannen moeten niet meer bang zijn voor alimentatie’.

Anderen zijn radicaal voor de afschaffing van het amendement. ‘Hoe durf jij vrouwen te zeggen wat ze moeten doen met hun leven? Dit land heeft een traditie om mensen met hun problemen naar het buitenland te sturen. Dat moet stoppen!’, zegt een demonstrant in Dublin.

Politiek explosief

Het thema is politiek erg explosief. De twee grootste politieke partijen in Ierland, Fine Gael (liberaal-democratisch en christelijk) en Fianna Fáil (centrumrechts) nemen geen officieel standpunt in en laten hun leden de vrijheid om zelf te kiezen. Sinn Féin (nationalistisch linkse) en Labour (sociaaldemocratisch) zijn voor de afschaffing van het amendement, en dus voor de legalisering van abortus.

De Ierse premier Leo Varadkar (Fine Gael) pleit alvast voor een afschaffing van het amendement. ‘We weten dat elk jaar duizenden Ierse vrouwen voor abortussen naar het buitenland gaan. We weten dat veel vrouwen abortuspillen per post krijgen om hun zwangerschap te beëindigen. We hebben abortussen in Ierland, maar die zijn onveilig, ongereguleerd en onwettig’, aldus de premier.

De stemming begon vrijdag om 7 uur en eindigt om 10 uur. De eerste exitpolls zullen vrijdagavond laat binnen komen, en de volledige resultaten worden zaterdagnamiddag verwacht.