Israël en Iran spelen met vuur
Foto: afp
Een beperkte Iraanse aanval vanuit Syrië is door Israël beantwoord met ‘tientallen’ luchtaanvallen op Iraanse posities. Volgt de lang gevreesde ‘grote regionale oorlog’ in het Midden-Oosten?

Details ontbreken en vooral aan Iraanse kant bleef het gisteren grotendeels stil. Maar dat er in de nacht van woensdag op donderdag een dramatische escalatie plaatsvond van de vijandelijkheden tussen Israël en Iran, lijkt zeker. Het ging naar verluidt om de eerste bekende poging van Iran om Israëlische posities te raken met raketten, en om de grootste militaire operatie van Israël in Syrië sinds de jaren zeventig. Volgens de Israëlische minister van Defensie, de havik Avigdor Lieberman, werd ‘de hele infrastructuur van Iran in Syrië vernietigd’. Dat gebeurde nadat twintig Iraanse raketten waren afgevuurd op Israëlische posities op de Golan-hoogten, sinds 1967 door Israël bezet.

Al maanden loopt de spanning tussen de twee aartsvijanden op, voorlopig met alleen Syrië als strijdtoneel, waar Teheran het regime van president Bashar al-Assad uitgebreid steunt. Maar de ongerustheid over een breder conflict neemt toe in de regio, en ook daarbuiten. Het nachtmerriescenario is een totale oorlog tussen Iran en zijn bondgenoten in Irak, Syrië, Libanon en Jemen enerzijds, en Israël, de VS, Saudi-Arabië en andere Golfstaten, plus de niet-sjiitische meerderheid onder de inwoners in landen als Syrië en Libanon anderzijds.

Iran is strikt militair niet opgewassen tegen die coalitie, maar heeft na de Amerikaanse invasie in Irak van 2003 bewezen dat het handig zijn troefkaarten kan uitspelen: milities bomaanslagen laten plegen en aanhoudende instabiliteit creëren, zodat zijn vijanden het na enige tijd opgeven tegenover zoveel doorzettingsvermogen.

Zolang de huidige vijandelijkheden ‘beperkt’ blijven tot Syrië, kan het conflict tussen Israël en Iran veeleer lokaal blijven. Het verhaal wordt helemaal anders als bijvoorbeeld ook de Libanese Hezbollah, een machtige militie met een groot raketarsenaal, vanuit Libanon Israël zou bestoken. Israëlische politici en generaals zeggen al jaren dat ze in dat geval zullen reageren met ‘disproportioneel geweld’ en ‘enorme vernielingen’, een grondoffensief inbegrepen.

Het lijkt erop dat de toespraak van de Amerikaanse president, Donald Trump, waarmee hij de deal over het Iraanse nucleaire programma opblies, olie op het vuur heeft gegoten. Een escalatie van geweld tussen Iran en Israël kan ook de kansen kelderen dat het nucleaire akkoord wél overeind blijft tussen Iran en Europa, Rusland en China.

De Duitse bondskanselier, Angela Merkel, zei gisteren ‘te weten dat dit een extreem gecompliceerde situatie is’. En: ‘De escalaties van de laatste paar uur tonen dat dit echt gaat om oorlog of vrede. Ik kan alleen maar alle partijen oproepen tot gematigdheid.’