De Amerikaanse president, Donald Trump, trekt de stekker uit de Iran-deal. De impact van die beslissing is bijzonder groot, want het akkoord maakte tijdelijk een einde aan het kernwapenprogramma van Iran. Trump kondigt ook zware economische sancties aan.

'Amerika zal zich terugtrekken uit de Iran-deal', zei Trump op een persconferentie. 'Als ik toelaat dat deze deal van kracht blijft, zou er snel een kernwapenwedloop in het Midden-Oosten ontstaan. Deze deal schiet op alle vlakken tekort en beperkt Iran niet in zijn nucleaire ambities.' 

'Als we niets doen, weten we exact wat er zal gebeuren. De bloederige ambities van Iran zijn alleen toegenomen', gaat Trump verder. 'En ik kom mijn beloftes na. Dit is een langetermijnoplossing om de nucleaire bedreiging van Iran tegen te gaan en de terroristische activiteiten te stoppen.' Iran is volgens Trump de grootste sponsor van terrorisme. Hij beschuldigt het land ervan Amerikaanse ambassades te bombarderen en landgenoten te kidnappen en te folteren. 

Hij had nog een boodschap aan de Iraniërs. 'De Amerikanen staan achter jullie, de toekomst hoort aan de bevolking toe.'

Sancties

Trump kondigt ook zware sancties aan. 'Als Iran op het nucleaire pad blijft, zal het land grotere problemen hebben dan ooit tevoren', waarschuwt de president. Hij onderstreept dat ook de landen die Iran helpen bij het maken van een kernwapen, getroffen zullen worden door de sancties. Hoe streng de VS zullen zijn voor andere deals zoals die van het Franse Total, is nog niet duidelijk.

De VS zullen hun sancties tegen Iran in de komende 90 tot 180 dagen opnieuw volledig uitrollen, preciseerde de Amerikaanse minister van Financiën, Steven Mnuchin. Voor de bijkomende sancties tegen buitenlandse bedrijven die handel drijven met Iran geldt hetzelfde tijdschema.

Volgens Mnuchin zal het tot een half jaar duren voor alle maatregelen van kracht zijn. De overgangsperiode moet bedrijven in staat stellen om hun zaken met Iran te herzien. Voor nieuwe contracten gaan de sancties wel onmiddellijk in, benadrukte nationaal veiligheidsadviseur John Bolton.

Nieuwe onderhandelingen

Volgens Trump had de VS in 2015, toen de deal getekend werd, een grote machtspositie en heeft ze daar geen gebruik van gemaakt. 'Een constructieve deal kon toen gemaakt worden, maar dat is niet gebeurd. Deze deal is een eenzijdig akkoord dat nooit mocht gesloten worden. Het heeft geen vrede gebracht in de regio en zal dat ook nooit doen. De Iraanse belofte was een leugen.' 

'Iraanse leiders zullen nieuwe onderhandelingen afslaan, en dat begrijp ik. Ik zou vast hetzelfde doen in hun positie', aldus Trump. 'Maar ik sta ervoor open opnieuw te onderhandelen.'

Teheran stemde er via het akkoord mee in om het overgrote deel van zijn verrijkt uranium naar het buitenland te verschepen, in ruil voor de beëindiging van de internationale sancties die de Iraanse economie zware schade hadden toegebracht. Bij de Europese Unie, dat een bemiddelende rol speelde, leeft de overtuiging dat met het akkoord een potentieel conflict in het Midden-Oosten vermeden werd. 

Toch is het akkoord niet dood en begraven omdat Trump zich terugtrekt. De VS zijn maar een van de partijen. Ook Frankrijk, Groot-Brittannië, Duitsland, China en Rusland zaten mee aan tafel. Deze landen blijven achter het akkoord staan, omdat het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie zegt dat Iran zich aan de afspraken houdt. 

Boeing en Airbus?

Trump was altijd al tegen het akkoord, ondertekend onder Obama, omdat het volgens hem zijn doel voorbijschiet en het nucleaire programma onvoldoende inperkt. Indien Amerika opnieuw sancties invoert tegen buitenlandse bedrijven die zaken doen met Iran, zou er een einde komen aan de economische voordelen voor Iran.

De beslissing kan vooral de luchtvaartmaatschappijen zuur opbreken. Zo sloot Boeing in december 2016 nog een contract ter waarde van 16,6 miljard dollar af met luchtvaartmaatschappij Iran Air, en een andere overeenkomst van 3 miljard dollar met de maatschappij Aseman. Airbus heeft voor 10 miljard dollar aan openstaande contracten in Iran.

Pompeo naar Noord-Korea

Trump zei nog dat zijn minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo op bezoek is in Noord-Korea. Pompeo zal er hooggeplaatste Noord-Koreaanse functionarissen ontmoeten voor de geplande top tussen Trump en Kim Jong-un.

Volgens Zuid-Koreaanse media - die Zuid-Koreaanse regeringsfunctionarissen citeren - zou Pyongyang van de gelegenheid gebruik kunnen maken om drie Amerikaanse gevangenen vrij te laten. De Noord-Koreanen zou het drietal namelijk naar een andere locatie hebben gebracht.