De 'martelproef' in <i>De mol</i> zegt meer dan alle vorige opdrachten bij elkaar
Tijdens de Gracht van Fortuin-proef was er wel weer voldoende tijd om jezelf uit de molshoop te kletsen. Foto: Vier
Oefen honderd keer voor de spiegel en je kunt voor elke vraag wel een gepaste leugen bedenken. Doen alsof je een hete peper eet, van een stinkbom snuift of kakkerlakken over je hand voelt kruipen, dat is echt acteerwerk. Gelukkig is de mol geen acteur maar een marineofficier, een financieel recruiter, een priester of een student.

Hoe ver ga je om de mol te ontmaskeren en waarschijnlijk meer dan 20.000 euro mee naar huis te nemen? Ben je bereid om je ethische grens te verleggen en je medekandidaten te terroriseren met hun nachtmerries? En als het antwoord op die laatste vraag 'ja' is, is er dan nog wel een grens?

Het zijn vragen die de kandidaten tijdens de 'martelproef' - voor de gevoelige lezer: opdracht met (behoorlijk walgelijke) prikkels - aan de hand van hun daden beantwoorden. Voor één keer geen holle, grappige, venijnige, verdachte woorden die je toch alleen maar in twijfel moet trekken maar reacties en beslissingen in een heerlijk manipulatief experiment. De mol moet hier steken hebben laten vallen. De vraag is: heeft u het gezien? 

PIETER, PASTOOR MET HERSENKRONKEL

Een pikante peper, dat is het wijwater van Mexico waarmee je de duivel in de mol wel zult te pakken krijgen. 'Bahador zegt al heel de reis dat hij goed tegen pikant kan, dus ja, hij mag dat bewijzen.' Wanneer Bahador - u raadt het nooit - effectief goed tegen pikant eten kan, ziet Pieter het goddelijke licht. 'Alé, zie, hij eet hem binnen de tien seconden op! Dat is toch niet normaal! Ik heb hier veel uit geleerd.'

Met zulke observatie skills is het inderdaad best om voluit voor de pasvragen en vrijstelling te gaan zoals bij de geitenproef, want Pieter ziet niet eens dat Joke de peper niet in haar mond steekt, dat Lloyd zo rood wordt dat er explosiegevaar dreigt in zijn kamertje - maar zijn adem lijkt in te houden? - en dat de (veel te) stoïcijnse Pascale zo roerloos zit te zweten dat een volleerd beoefenaar van bikram-yoga haar met open mond zou aanstaren. 

PASCALE, MARINEOFFICIER ZONDER MEDELIJDEN

Je weet op voorhand dat iets ranzigs, kriebelend, kruipend, slijmerig in de mystery box zal zitten. Dat kan marineofficier Pascale geen moer schelen. Niet weten wat er op je afkomt is de beste manier om te kijken of de reactie echt is, zie je ze denken. Efficiëntie boven alles. Met die uitgesproken molleneigenschap kijkt Pascale - opnieuw roerloos, wat had je nu gedacht - toe hoe Baha iets te snel 'beestje blijf staan' lijkt te zeggen, Lloyd weer zo extravert is in zijn aanstekelijk dialect dat het mollengehalte (schijnbaar) tot onder de nul graden zakt en Pieter duidelijk mentaal op pelgrimstocht is, met of zonder teddybeer.

Of ze veel geleerd heeft van deze onsympathieke marteling waaraan ze haar medekandidaten heeft onderworpen? Voor ons een vraag, voor de immer mysterieuze Pascale een weet.

LLOYD, STUDENT MET SADISTISCH RANDJE

Welke ethische grens? Lloyd lacht zichzelf kapot met de smoelen die zijn medekandidaten trekken wanneer ze de gasmaskers met de stinkbom opzetten. 'Alé, moeten die niet nu niet kokhalzen ofzo', smeekt hij luidop. 'Komaan, ik dacht dat dat erger ging zijn.' Wat hij heeft geleerd van deze proef? 'Het was grappig om te zien hoe Baha aan het afzien was.'

Met die ingesteldheid is het niet ondenkbaar dat Lloyd dadelijk als special guest wordt gevraagd op studentendopen, maar wie de judas wil ontmaskeren, kan toch ook noteren dat het leek alsof Pieter en Pascale de stinklucht probeerden weg te krijgen door uit te blazen via hun neus. En dat Bahador misschien gewoon een heel slechte acteur is en daarom voor de tactiek van de overdrijving koos met zijn smoelentrekkerij. Lloyd lijkt het alvast niet al te veel te kunnen schelen. De tijd van je leven als nepsolidaire millennial, Lloyd?

BAHADOR, RECRUITER ZONDER GELD

'Oh hemeltjelief, neen, slangen, dat kunnen we de medekandidaten niet aandoen, sorry jongens!' Dat is wat je verwacht als verantwoording wanneer iemand de kans om 2.000 euro te verdienen laat schieten. Maar neen, Bahador heeft een andere, flink overdachte reden: 'Ik wil ze lang aan het werk zien.' Oké, dan gaan we voor kietelen met een pluim. 'Daar ga ik veel op kunnen zien', weet Baha zeker. 

Vervolgens is er bijna geen bal te zien. Er volgen diepgaande analyses van Baha zoals 'amai, die Pascale heeft echt een pokerface, niet normaal' en 'Pieter moet wel moeite doen, precies'. Wanneer Gilles De Coster hem erop wijst dat hij toch eigenlijk een proef heeft gekozen waarbij er weinig te zien valt, heeft Baha ook daar een antwoord klaar: 'Het is belangrijk om je niet te veel te focussen op één hoofdverdachte, maar ook de rest eens bezig te zien. Tunnelvisie en al...' Heb je dat vaak geoefend in de spiegel, Bahador? 

KNAGEND GEWETEN KOST JOKE DE KOP 

Hoewel ze eerder zonder blikken of blozen telkens voor pasvragen of een vrijstelling koos, besloot dierenarts Joke om het voortaan eerlijk te spelen in een spel waar verraad en bedrog centraal staan. 'Neen, ik vind het niet erg dat ik niet voor de vrijstelling ben gegaan in de geitenproef', hield ze vol nadat haar scherm rood was gekleurd. 'Ik had gezegd dat ik dat niet meer ging doen, voilà.'

Doodjammer, want als ze even rond zich had gekeken, dan had ze veel kunnen leren van priester Pieter, die zichzelf onophoudelijk wijsmaakt dat het oké is om andere kandidaten te beliegen, tien keer sorry te zeggen en bij de volgende gelegenheid gewoon 1.000 euro over de balk te gooien voor een vrijstelling. Hij heeft nog gelijk ook.