We need to talk about TED
Foto: rr
Met tien lezingen per dag is TED een wereldwijde ideeënfabriek. Het begon in 1984 met een briljante vondst: ‘Weg met de katheder!’ In het Brusselse Bozar botste TED op de grens van wat het predikt. Een feest van free speech? ‘Eerder vacuüm verpakte ideeënnuggets.’

Het beloofde op 5 maart jongstleden weer een sterke editie te worden van TEDxBrussels. De zaal in Bozar was tot de nok gevuld. Je kon een speld horen vallen toen de Luxemburgse performancekunstenares Deborah De Robertis aan haar lezing begon. En toen ging het mis. Zaterdag laat dS Weekblad zijn licht schijnen op de 'vaginarel' en het fenomeen van de TED-talk. Hieronder leest u alvast een voorproefje.

‘Al heel vroeg besefte ik dat de meeste mannen in de kunstwereld meer belangstelling hebben voor mijn kut dan voor mijn kunst', zegt De Robertis aan dS Weekblad. 'Ze namen mij liever uit eten dan dat ze mijn werk exposeerden. Ze hadden geen ballen. Dus besloot ik om mijn vagina op te dringen.’

Dat deed ze eerder al letterlijk door in het Musée d’Orsay met ontbloot geslacht neer te hurken voor L’Origine du Monde van Gustave Courbet. Een statement, de kern van wat ze al jaren doet. Het leverde haar ook al de banvloek en een rechtszaak van het Louvre op.

‘Ik wil in mijn werk het vrouwelijke model in de kunstgeschiedenis een stem geven’, zegt ze, een week later. ‘Ik doorprik de hypocrisie van progressieve musea die de mond vol hebben van emancipatie maar die, als puntje bij paaltje komt, het vrouwelijke naakt ook maar gebruiken als een lokmiddel.’

Tepelgate

Amper 4 minuten ver in haar lezing liep het mis. Organisator Patrick Coulier liet haar van het podium verwijderen. Ze werd aan haar T-shirt over de plankenvloer gesleept. Terwijl in de zaal haar vooraf opgenomen lezing verder te volgen was, werd er achter de coulissen duchtig gescholden, getrokken en geduwd. Het publiek dacht dat het part of the act was. 

Coulier zweet tien dagen later nog altijd peentjes. ‘Het was een catch 22’, zegt hij. ‘Ik heb niets tegen naakt, ik ben tegen censuur en geweld, maar mevrouw trad werkelijk alle vooraf gemaakte afspraken met de voeten. Ze zou een lezing geven, geen act doen. Dat bevestigde ze een laatste keer die middag tijdens de repetitie. Ze zou ook alleen op het podium staan, maar ineens doken er tien mensen rond haar op (dansers die deel uitmaakten van haar choreografie, red). Toen een van hen zich begon uit te kleden, heb ik ingegrepen. Ik vreesde dat het een pornografische act zou worden en ik moest rekening houden met eventuele minderjarigen in de zaal.’

Er werden ook foto’s achter haar rug getoond, onder meer van haar eerdere performance, en ook dat was tegen de afspraak. ‘Het zou een lezing zonder beelden worden, maar enkele minuten voor ze op scène moest, bezorgde ze een technicus een USB-stick.’

Bref, de negende editie van TEDxBrussels liep duchtig in de soep. ‘Wet van Murphy’, zucht Rudy Aernoudt, curator van het event. Niet Coulier, maar hij had De Robertis op de affiche gezet. Hij was op de bewuste avond niet in Bozar. ‘Ik lag in een ziekenhuisbed in Amerika te herstellen van een hartaanval.’

Aernoudt bracht tien jaar geleden de merknaam TED naar Brussel. Dat ging verbazend gemakkelijk. Zoals TEDxBrussels zijn er inmiddels zo’n 180 spin-offs in evenveel landen van het in de VS en Canada gevestigde TED.  ‘De “x” staat voor de licentie,’ zegt Aernoudt, ‘maar verder zijn wij totaal onafhankelijk van TED. Licentiehouder kun je enkel worden als je ooit in Vancouver een van de jaarlijkse TED Talks hebt bijgewoond.’

Acht edities lang verliep TEDxBrussels zonder problemen. TED heeft zich nooit inhoudelijk bemoeid. Tot nu dus.

Zaterdag leest u in dS Weekblad hoe iedereen nu op de situatie terugblikt, en hoe het concept van TED gaandeweg is uitgegroeid van een inspirerend sprekersplatform tot een ideeënfabriek.