Rex Tillerson is niet langer Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken. Hij wordt door president Donald Trump vervangen door CIA-baas Mike Pompeo. 'Waar Tillerson de scherpe kanten van Trumps uitspraken afvijlde, is Pompeo een hardliner', analyseert buitenlandredactrice Corry Hancké.

De Amerikaanse president Trump verrast opnieuw met een wissel in zijn team. 'Mike Pompeo wordt de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken', liet Trump vanmiddag op Twitter weten. 'Hij zal dat fantastisch doen.' Gina Haspel vervangt Pompeo op haar beurt als baas van de inlichtingendienst CIA.

Een anonieme bron binnen het Witte Huis meldde aan Reuters dat Trump een nieuw team wilde om aan de gesprekken met Noord-Korea te beginnen en over de verschillende handelsakkoorden te onderhandelen. Het was waarnemers al opgevallen dat de minister van Buitenlandse Zaken niet op de hoogte was van de initiatieven die Trump ten aanzien van Noord-Korea nam. Tillerson was op dat moment op rondreis in Afrika.

Tillerson, voormalig ceo van oliebedrijf Exxon, lag al langer overhoop met Trump. In september 2017 verklaarde The Washington Post al dat zijn ontslag nakend was. Tillerson had toen uitspraken van Trump, die na de schietpartij in Charlottesville het geweld 'langs beide zijden' had veroordeeld, 'voor eigen rekening' genoemd.

Begin december, na de aanstelling van Trumps nieuwe stafchef John Kelly, zwollen de geruchten over een ontslag van Tillerson opnieuw aan. Voordien hadden journalisten geschreven dat de minister zijn president binnenskamers als een ‘idioot’ had omschreven en in een persconferentie had Tillerson die berichten niet ontkend. Toen al werd gemeld dat Kelly Tillerson wilde vervangen door Pompeo. Trump deed de geruchten echter af als 'fake news'.

Rex Tillerson, die vanaf het aantreden van Donald Trump de minister van Buitenlandse Zaken was, was een stabiele, gematigde man die probeerde het buitenlands beleid van het Witte Huis in goede banen te leiden. Door de buitenwereld werd hij gezien als iemand die de scherpe kanten van Trumps uitspraken afvijlde. Meer dan eens verkondigde hij een andere visie van het Amerikaanse buitenlandse beleid dan de president. Zei president Trump dat de Navo overbodig was, dan vertelde Tillerson dat de VS wel degelijk goeie banden met de Navo wil.

Zijn opvolger, Mike Pompeo, wordt omschreven als een hardliner. Hij is een vertegenwoordiger van de conservatieve Tea Party. In januari voorspelde Bloomberg dat Pompeo dé geknipte vervanger voor Tillerson zou zijn. Hij heeft voor het buitenlands beleid een hardline aanpak die zwart-wit is en dat is precies hoe Trump naar de wereld kijkt, vertelde een medewerker van John Kerry, de minister van Buitenlandse Zaken onder president Barack Obama.
Corry Hancké
Buitenlandredacteur De Standaard

Ontslagen via tweet

Pijnlijk detail: Tillerson moest het nieuws van zijn ontslag zelf ook vernemen via de tweet van president Trump. Dat meldde het ministerie van Buitenlandse Zaken kort nadien.  'Hij wou aanblijven, had er niet over gesproken met de president en heeft geen idee van de reden achter het ontslag', aldus Tillersons viceminister Steve Goldstein.

Tillerson is al de vijftiende topmedewerker die de deur van het Witte Huis definitief achter zich toetrekt sinds het begin van het presidentschap van Trump.