‘Fake news’ verspreidt zich veel sneller dan feiten
Makers van fake news hadden hun handen vol tijdens de verkiezingscampagne van Trump. Zo werd ten onrechte gemeld dat de paus Trump zou steunen. Foto: AFP

Internetgebruikers zijn meer geneigd opvallende ‘fake news’-berichten te verspreiden dan echt nieuws. De opmars van nepnieuws is dus niet alleen te danken aan de beruchte ‘bots’ (softwarerobots),.

Dat blijkt uit een donderdag door het vakblad Science verspreide studie. Nepnieuws roept vooral emoties op als verrassing en walging, echt nieuws blinkt eerder uit in saaiheid, maar ook vertrouwen en vreugde. Nepnieuws spreekt dus vaak tot de verbeelding, en wordt dan ook sneller gedeeld.

Voor de studie onderzochten de auteurs in de periode van 2006 tot 2017 ongeveer 126.000 berichten, ware én onware, die meer dan 4,5 miljoen keer op sociaal netwerk Twitter werden verspreid door drie miljoen mensen. Om waarheid van leugen te scheiden, wendde het onderzoeksteam zich tot zes onafhankelijke fact-checkingsorganisaties. Ze bekeken tweets over de verkiezingen, maar ook over zaken als de aardbeving in Haïti in 2010, of de ontdekking van het Higgs-deeltje.

Nepnieuws wordt niet alleen sneller, maar ook meer verspreid dan ‘normaal’ nieuws, stelden onderzoekers van het vermaarde Massachusetts Institute of Technology (MIT) vast. Het verschil in snelheid is overigens erg groot: ‘echt nieuws’ doet er zes keer langer over om 1.500 mensen te bereiken. Dat spagaat is nog groter wanneer het om politiek nieuws gaat. Berichten over terreur, natuurrampen, wetenschappen en broodjes aap gaan er sneller bij de consument in.

Dat echte mensen verantwoordelijk zijn voor de zevenmijlslaarzen van nepnieuws, botst deels met de tot dusver gangbare opvatting dat bots verantwoordelijk zijn voor de verspreiding.

Over het algemeen, aldus nog de onderzoekers van het MIT, hebben Twitteraccounts die nepnieuws verspreiden minder abonnees en zijn ze minder actief dan de waarheidslievende accounts.

Overigens vernoemen de onderzoekers de naam van Amerikaans president Trump niet in hun onderzoekers, maar ze merken wel op dat de term ‘fake news’ door het veelvuldige gebruik door politici betekenisloos is geworden. Ze doen ook geen uitspraak over de bedoelingen van de verspreiders.