Europees Parlement krimpt (een beetje) na brexit
Binnenkort ‘maar’ 705 parlementsleden meer. Foto: AFP

De Europese staats- en regeringsleiders zijn het vrijdag in Brussel eens geraakt over de samenstelling van het Europees Parlement na de brexit. Dat wordt kleiner, al wordt een deel van de Britse zitjes wel herverdeeld over een aantal lidstaten.

De institutionele discussies over het aantal zetels in het Europees Parlement of de technische aspecten van de Europese verkiezingen lijken voor het grote publiek misschien niet heel interessant. Maar in de ‘Brussels bubble’ spelen die techniciteiten ‘a major role’, zoals Commissievoorzitter Jean-Cleade Juncker het verwoordt.

De brexit is hierin de belangrijkste factor. Na de Britse uitstap uit de Europese Unie staan de 73 zetels van Britse Europarlementsleden vacant. Het Parlement wil 27 van die zetels herverdelen onder de veertien lidstaten die nu eigenlijk ondervertegenwoordigd zijn in het halfrond. Het gaat onder meer om Frankrijk, Spanje, Nederland en Italië. België blijft steken op 21 zetels. De 46 andere Britse plaatsen verdwijnen, waardoor het aantal parlementsleden wordt teruggebracht van 751 naar 705.

De Europese staats- en regeringsleiders verklaarden zich vrijdag akkoord met dat principe. De formele beslissing volgt in juni.

Hete hangijzers

Wat de andere hete hangijzers betreft, lagen de standpunten verder uiteen. Het Europees Parlement wil voor de Europese verkiezingen opnieuw werken met het systeem van ‘spitzenkandidaten’, waarbij elke politieke familie één kandidaat naar voren schuift om voorzitter van de Commissie te worden. In principe is het aan de Europese staats- en regeringsleiders om een president aan te duiden, maar het Parlement moet die wel goedkeuren.

Europees Parlement krimpt (een beetje) na brexit
Angela Merkel. Foto: EPA-EFE

Het halfrond had eerder al laten verstaan dat het niemand zou bekrachtigen die geen ‘spitzenkandidaat’ was, maar dat slikken de leiders niet. ‘Er is geen automatisme’, zei onder meer Duits bondskanselier Angela Merkel. ‘Het verdrag is duidelijk’, benadrukte ook Europees president Donald Tusk. ‘Het is aan de Europese Raad om een kandidaat aan te duiden, rekening houdend met het Europees Parlement. Maar een automatisch mechanisme waarbij de kandidaat van het Parlement wordt genomineerd, bestaat niet.’

Het idee van transnationale kieslijsten, een andere nieuwigheid voor de Europese verkiezingen van 2019, haalde de eindmeet niet. Onder meer Frans president Emmanuel Macron was voorstander om een deel van de zitjes voor te behouden voor kandidaten op transnationale kieslijsten - een soort Europese kieskring dus. Maar het Parlement keerde dat idee eerder deze maand al de rug toe, en ook bij de lidstaten bestaat niet genoeg animo om het systeem al in 2019 in te voeren. Juncker benadrukte wel dat het niet definitief van tafel is geveegd. De discussie komt dus terug voor de stembusgang van 2024.