Vlaanderen beschermt zich tegen inmenging China
Geert Bourgeois (N-VA). Foto: BELGA
Komt de staatsveiligheid in gevaar, dan kan de Vlaamse regering binnenkort buitenlandse investeerders weren uit intercommunales en overheidsinstellingen.

Toen het Chinese staatsbedrijf State Grid eind 2016 wilde participeren in de distributienetbeheerder Eandis, kon de Vlaamse regering daar weinig tegen beginnen. Ook niet nadat een nota van de Staatsveiligheid was uitgelekt over gevaar voor spionage en banden met het Chinese leger. Dat schouwspel wil Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) niet herhaald zien. Uiteindelijk kelderde het Antwerpse stadsbestuur de deal met State Grid, maar in de toekomst zal de Vlaamse regering zélf kunnen ingrijpen.

In het nieuwe bestuursdecreet, goedgekeurd vlak voor de kerst­vakantie, heeft de Vlaamse regering een nieuwe regel opgenomen. Als de veiligheid van de staat in het gedrang komt, mag de Vlaamse regering binnenkort buitenlandse investeerders afwimpelen. Het gaat niet om investeringen in private bedrijven, wel ­alle instellingen waarover de Vlaamse overheid controle uitoefent. Lokale overheden maar ook intercommunales, zoals Eandis.

De bedoeling is de ‘noodrem’ ­alleen te gebruiken ‘in uitzonderlijke gevallen wanneer er strategische veiligheidsbelangen in het geding zijn’, zegt Bourgeois. Drie veiligheids­belangen primeren: de verzekering van de dienstverlening, bescherming tegen buitenlandse druk, en bescherming van gevoelige en strategische informatie. De Staatsveiligheid zal moeten oordelen of een van die belangen in het gedrang komt. De Vlaamse regering beslist finaal over de participatie of het contract.

‘Geen protectionisme’

Bourgeois benadrukt dat het niet om protectionisme gaat, maar om een ‘beschermingsmaatregel’. De noodrem is niet specifiek gericht ­tegen China – dat zou niet mogen volgens de Europese regels – maar in de praktijk is Peking wel een van de meest actieve investeerders en overnemers in Europa.

De ongerustheid daarover neemt al enige tijd toe, vooral in Duitsland, Italië en Frankrijk. Daarom plant de Europese Commissie strenger toe te zien op strategische overnames die Chinese bedrijven met staatssteun doen. Verschillende landen namen al maat­regelen om de Chinese overnamehonger te stillen. Zo blokkeerde de Amerikaanse overheid enkele dagen geleden nog een Chinese overname van een bedrijf voor geldtransacties, vanwege veiligheidsbelangen.