‘Ook gas kan klimaat helpen’
De vroegere gascentrales van Drogenbos, die nu dienstdoet als opslagplaats voor hernieuwbare energie. Foto: Bart Dewaele
De lage CO2-uitstoot is een veel gebruikt argument pro kernenergie. Maar die vaststelling is op Belgisch niveau amper relevant en de Europese regels maken gascentrales toch aantrekkelijk.

Kerncentrales sluiten en vervangen door gascentrales verhoogt de CO2-uitstoot, waarschuwde N-VA-voorzitter Bart De Wever afgelopen weekend (DS 8 januari). Het lijkt een waarheid als een koe. Kerncentrales stoten bij de  productie van elektriciteit geen CO2 uit, bij de verbranding van gas komen wel broeikasgassen vrij, dus stijgt bij de vervanging van kerncentrales door gascentrales de CO2-uitstoot in België.

Dat stond ook zo in de studies over de toekomst van onze energiebevoorrading. Het onderzoekscentrum Energyville berekende dat de CO2-uitstoot in België stijgt van 15,4 miljoen ton CO2 in 2016 naar 19,3 miljoen ton na de sluiting van de kerncentrales. In een scenario waarin nog twee kerncentrales zouden openblijven, daalt de CO2-uitstoot naar 14,7 miljoen ton (onder meer door een  stijgende invoer van elektriciteit uit het buitenland).

Uitstoot

Alleen is dit niet de juiste manier om een en ander voor te stellen. België wordt  niet afgerekend op de CO2-uitstoot  van zijn energieproductie, maar wel op de uitstoot van verkeer, woningen, landbouw of kleinere bedrijven. CO2 is, anders dan fijn stof bijvoorbeeld, ook geen materie met lokale effecten. De klimaatopwarming treft de hele wereld.

De Belgische energieproductie valt onder Europese regels, de regels van het European Emissions Trading System (ETS), waarin een eigen traject is uitgetekend om de uitstoot naar beneden te krijgen. De effecten van de kernuitstap moeten ook op dat niveau beoordeeld worden, en dan zijn de conclusies helemaal anders.

‘Op Europees vlak hebben nieuwe gas­centrales klimatologische voordelen’, zegt professor Johan Albrecht (UGent). ‘Ze kunnen concurreren met oudere gascentrales en met vervuilende kolencentrales in Duitsland of Nederland en die waarschijnlijk zelfs uit de markt duwen. Dat is een goede zaak voor het klimaat.’

Duurdere emissierechten
Dat is het gevolg van het Europese systeem van uitstootrechten, waarbij energieproducenten moeten betalen om CO2 uit te stoten. Nieuwe efficiëntere centrales hebben minder van die rechten nodig dan oudere, meer vervuilende centrales.

De verwachting, en zelfs de expliciete bedoeling, is dat de prijs van die rechten de ­komende jaren zal stijgen, aangezien hij al jarenlang op een te laag niveau zit. De sluiting van de kerncentrales en de vervanging door gasgestookte centrales kunnen daar zelfs toe bijdragen, aangezien die de vraag naar uitstootrechten zullen doen stijgen.

Daardoor verandert de rangorde die wordt gevolgd bij het aanzetten van energiecentrales. In die rangorde komen de goedkoopste centrales eerst aan bod en de duurste het laatste. De invoering van hogere uitstootrechten en de bouw van efficiëntere gascentrales kunnen ertoe leiden dat gascentrales voor kolencentrales komen te staan in die zogenaamde merit order.  Elia, de beheerder van het Belgische hoogspanningsnet, hoopt met die nieuwe centrales zelfs een spil te worden in het Europese energiesysteem.