Tijdlijn

Hoe de affaire-Soedan Theo Francken
blijft achtervolgen

Laatste update: 8 januari 2018red

Met de affaire-Soedan kwam staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken in politiek drijfzand terecht. De populaire politicus wordt zowel voor zijn migratiebeleid als voor zijn gebrekkige communicatie aangevallen: ‘Il faut le faire [...] om voor de camera's uit te halen naar de premier, terwijl u wist dat u loog.' Hoe is het zover kunnen komen? Een overzicht.

Tijdlijn: de affaire-Soedan

  • Een Soedanese 'identificatiemissie' arriveert in het land om landgenoten te identificeren. Ze is bereid om reisdocumenten af te leveren om de Soedanezen terug te laten keren. De deal met het dictatoriale Soedan zit niemand lekker, maar de regering wil op deze manier de situatie in het Maximiliaanpark indijken. Daar verblijven op dat moment 200 tot 300 mensen, waarvan slechts een enkeling asiel heeft aangevraagd.
  • Vanuit België teruggestuurde Soedanezen getuigen over foltering bij hun aankomst. Ze hadden allemaal eerst in ons land het speciaal identificatieteam ontmoet. Francken laat weten dat het Soedanese regime de aantijgingen ontkent, maar dat hij de zaak zal laten onderzoeken.
  • Premier Charles Michel vraagt een onmiddellijk onderzoek naar de toedracht van de feiten. Tot eind januari 2018 zullen er geen repatriëringen zijn naar Soedan. ‘Ik wil dat de situatie op het terrein duidelijk is. We kunnen niet de minste dubbelzinnigheid accepteren’
  • De zaak ontspoort wanneer Francken bijzonder bits reageert op Michels tussenkomst voor de camera van VTM. ‘Er is helemaal geen terechtwijzing, er is geen vingertik. Hij (Michel, red.) moet niet zeggen dat hij de repatriëringen opschort, want er waren geen repatriëringen meer gepland tot het einde van het jaar. Dat is dus absurd.’

    Ook wil hij armworstelen over wie het onderzoek naar de toedracht van de feiten heeft bevolen: ‘Ik heb het onderzoek bevolen, niemand anders. Het zijn mensen van DVZ (de Dienst Vreemdelingenzaken, red.) die dat doen’, stelt Francken. ‘Ik heb mijn zaak onder controle.’
  • Tijdens het vragenuur in de Kamer wordt een vuurtje onder het conflict gestookt. De oppositiepartijen zijn niet mals voor de premier en zijn staatssecretaris. De Groen-Ecolo-fractie vraagt dat de Kamer zich dezelfde dag nog uitspreekt over de opschorting van de uitzettingen en de identificatiemissie.
  • N-VA herhaalt het standpunt van Francken:‘Illegalen moeten we terugsturen naar hun land. Als we dat niet doen, terwijl de rest van Europa het wel doet, dan worden we een vrijhaven voor Soedanezen.’
  • Het kabinet van Michel laat weten dat Francken zijn excuses heeft aangeboden aan de premier. ‘Wat ik gisteren zei, was niet zo verstandig’, geeft Francken zelf ook toe. ‘Mijn woorden waren wat te hard.’ Hij biecht bovendien op dat er in januari toch een repatriëring naar Soedan gepland stond.
  • Francken en vicepremier Jan Jambon worden voor de Commissie Binnenlandse Zaken stevig aan de tand gevoeld over de repatriëringen naar Soedan. Francken wist dat hij loog, klinkt het: 'U zegt dat de VN betrokken was bij de uitwijzingen. Klopt niet. Ze zeggen van niet. Leugen 2: u hebt gezegd dat er geen repatriëringen meer waren tot eind januari. En u hebt dat ook premier Michel laten zeggen in het parlement.'
  • N-VA-voorzitter De Wever reageert. Hij ziet in de hetze een 'hysterische heksenjacht' jegens zijn staatssecretaris. Hij neemt het voor hem op en probeert te sussen. ‘Ik sta honderd procent achter hem’, klinkt het in Terzake. ‘Hij heeft misschien emotioneel gereageerd, maar hij probeert ook maar op te ruimen wat er was achtergelaten. Bij het minste wordt hij met de vinger gewezen.'
  • Een artikel van Le Soir blaast de crisis nieuw leven in: het Vluchtelingencommissariaat bezorgde het kabinet-Francken in oktober alle informatie over de asielaanvragen vanuit Soedan. Wie uit de regio's Darfoer, Zuid-Kordofan en de Blauwe Nijl komt, krijgt in principe altijd een erkenning. Alleen had Francken niet altijd informatie over de afkomst van de Soedanezen in kwestie, en heeft hij hen toch teruggestuurd.
  • Bij elke terugzending van een migrant moet ons land garanderen dat artikel 3 van het EVRM niet geschonden wordt. Dat artikel 3 verbiedt repatriëring bij een risico op onmenselijke of vernederende behandeling.
  • De druk stijgt voor Michel: de oppositiepartijen hebben zich in de zaak vastgebeten, CD&V vindt dat Francken ‘zijn politieke verantwoordelijkheid moet opnemen’ en belangrijke leden van de MR vallen Francken nu ook openlijk af. ‘Met de affaire-Soedan bereiken we de limiet van wat aanvaardbaar is’, zegt Gérard Deprez, Europees parlementslid voor de partij van de premier.
  • Francken zet een vlucht ‘on hold’ die een Soedanese migrant op 29 december naar Caïro moet brengen. Het zou gaan om een zogeheten ‘terugdrijving’. Diens advocaat vraagt dezelfde rechten als voor de Soedanezen voor wie rechtstreekse repatriëring is gepland. ‘Het gaat hier om een indirecte uitwijzing, maar het resultaat is hetzelfde.’
  • Het kabinet-Francken benadrukt dat het niet op de hoogte was van het plan om de Soedanees het land uit te zetten. Tegelijk wijst men erop dat het niet om een ‘repatriëring’ gaat, maar om een ‘terugdrijving aan de grens naar Caïro, volgens de conventie van Chicago. Er zijn geen repatriëringen naar Soedan.’
  • CD&V-voorzitter Wouter Beke laat in een interview op Radio1 doorschemeren dat andere ministers in het verleden voor minder zijn moeten opstappen. ‘Het meest kostbare in de politiek is betrouwbaarheid. Als je voor het parlement de communicatielijn bewaren belangrijker vindt dan andere zaken, dan moet Francken zijn eigen rekening maken. Maar persoonlijke deontologie kan verschillen van persoon tot persoon.’
  • Meer dan 200 mensen komen samen aan het Brusselse Centraal Station om Francken een ‘bevel om de regering te verlaten’ te geven. ‘Deze staatssecretaris moet opstappen, hij is zijn post onwaardig.’
  • De Wever reageert laconiek vanuit zijn vakantieoord op de affaire-Soedan. Hij zet een foto op Facebook:
  • Ook Vlaams minister van mobiliteit Ben Weyts breekt een lans voor zijn collega: ‘Als betrouwbaarheid het probleem is, dan zie ik geen probleem. Vraag het rond u: ik denk dat de meeste Vlamingen alle vertrouwen hebben in het beleid van Theo Francken. Hij staat recht in zijn schoenen en heeft te goeder trouw gehandeld.’
  • Francken reageert op het duwtje richting ontslag dat Beke hem eerder gaf. Hij denkt naar eigen zeggen niet aan ontslag, ‘maar dat de sfeer niet goed is, dat kan je wel zeggen.’ ‘Ik probeer mijn werk te doen. Feit is dat ik geen gemakkelijke portefeuille heb, maar dat is in elke Europese regering zo’.
  • De gebroeders Dardenne roepen de premier in een open brief op om Francken de laan uit te sturen. Ze verwijten hem een gebrek aan ‘politieke moed’: ‘U durft niet tegen Francken in te gaan omdat het thema migratie electoraal te gevoelig ligt.’
  • Premier Michel benadrukt in een Facebookbericht dat België met haar migratiebeleid alle Europese en Internationale regels naleeft. Hij wil na de open brief ‘de puntjes op de i zetten’ en werkt punt voor punt uit hoe de regering haar migratiebeleid voert en heel zorgvuldig tewerkgaat bij het repatriëren van Soedanezen.
  • Francken haalt in een interview met Sudpresse zwaar uit naar de PS: ‘De verantwoordelijkheid van de PS in het migratiebeleid is enorm. Decennialang hebben ze een te laks beleid gevoerd.’ ‘Ik heb acht keer meer humanitaire visa uitgereikt dan de regering-Di Rupo. Als het gaat over menswaardigheid hoef ik geen lessen van links te krijgen, en nog minder van de PS’, concludeert hij.
  • De Kamer van Inbeschuldigingstelling van het Brusselse hof van beroep bevestigt de vrijlating van een Soedanees. Hij zat in een gesloten opvangcentrum met het oog op zijn uitwijzing naar Soedan. De Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) tekent cassatieberoep aan.
  • Michel verzekert in een interview met Sudpresse dat hij niet naar de pijpen danst van De Wever.
  • CD&V-Europarlementslid Ivo Belet geeft in De Zevende Dag op Eén zijn mening over de Soedan-discussie. Hij vindt dat Francken al lang zelf had moeten opstappen. ‘Over alles wat hij nu in de toekomst zegt, zijn we niet meer zeker of het waar is of niet.’ Al is het volgens hem aan Francken zelf om uit te maken of hij ontslag neemt of niet.
  • Ook open VLD-voorzitster Gwendolyn Rutten wordt gevraagd om haar mening over het dossier. Op VTM nieuws wil ze zich niet uitspreken over een ontslag van Francken, maar ze erkent er dat ze problemen heeft met zijn stijl en communicatie.

    In De Zondag deelt ze echter de analyse van Belet: ‘Wie de waarheid één keer geweld aandoet, zal ook de volgende keer in vraag gesteld worden. Klopt het wel wat die man zegt?’ Maar, zo stelt ze: ‘Het is aan Theo Francken zelf om die antwoorden te geven.’
  • De Wever reageert met een ultimatum: als de meerderheidspartijen aansturen op het ontslag van Theo Francken, dan zal de N-VA zich terugtrekken uit de regering. Want volgens hem heeft hij gewoon de wet toegepast: ‘Ik twijfel niet aan Theo Francken. Vandaag niet, morgen niet en ook overmorgen niet.’

    Francken bedankte zijn voorzitter op Twitter voor de steun: 'Echte partijvoorzitters zijn zeldzaam, wij hebben er al vele jaren een hele echte.'
  • De oppositie voert de druk op premier Michel op. ‘Het lijkt erop dat er maar één wet geldt: die van de N-VA. Dat is een angstwekkende invulling van democratie’, vindt Kristof Calvo van Groen. Hij stelt dat premier Michel N-VA-voorzitter Bart De Wever moet terugfluiten.
  • Minister Peeters herinnert eraan dat het kernkabinet heeft beslist om een onderzoek te laten uitvoeren naar de eventuele folteringen en dat staatssecretaris Francken en N-VA-vicepremier Jan Jambon daarbij aanwezig waren. Peeters vindt dat de resultaten van dat onderzoek afgewacht moeten worden.