Kim speelt het olympisch slim
Kim Jong-uns nieuwjaarstoespraak was uiteraard ook groot nieuws op de Zuid-Koreaanse televisie. Foto: Jung Yeon-Je/afp

Is er eindelijk een de-escalatie tussen de twee Korea’s in zicht? De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un sloot in zijn nieuwjaarsspeech deelname aan de Olympische Winterspelen in Zuid-Korea niet uit. En zie: Zuid-Korea reageert vandaag meteen met een voorstel voor onderhandelingen op 9 januari.

Er lijkt beweging te komen in één van de meest slopende diplomatieke crisissen van 2017: een nucleair Noord-Korea dat ruzie heeft met Zuid-Korea en de VS. ‘We zijn bereid om met Noord-Korea te praten, in om het even welke vorm, op om het even welk moment en plaats.’

Met die woorden doorbrak de Zuid-Koreaanse minister voor hereniging, Cho Myoung-gyon, de patstelling van het afgelopen jaar. ‘We hopen dat Noord en Zuid samen kunnen zitten om de deelname van Noord-Korea aan de Olympische Spelen en andere zaken te bespreken.' 

Een eerste belangrijk topoverleg tussen de twee landen staat al voor volgende week gepland, op 9 januari. De winterspelen lopen van 9 februari tot 25 februari. Noord-Korea nam al verschillende keren deel aan Olympische Spelen, en in 2000 en 2004 liepen Zuid- en Noord-Koreaanse atleten zelfs als één team (maar wedijverden ze apart).

Pingpongdiplomatie

In 2017 provoceerde Noord-Korea de wereld met verschillende rakettesten en ondertussen lijkt hun nucleaire programma (inclusief krachtige waterstofbommen) definitief voltooid. Zuid-Korea ondernam vorig jaar verschillende toenaderingspogingen. Kim wees die de afgelopen maanden consequent af.

Maar nu het rakettenprogramma voltooid is, lijkt Kim Jong-un voor het eerst de olijftak naar Zuid-Korea te reiken (officieel nog steeds een vijand). In zijn nieuwjaarsspeech wenste Kim het Zuiden succes met de organisatie van het prestigieuze sportevenement, waar ook zijn land aan wil deelnemen. Dat zijn erg milde woorden voor de zuidelijke buur.

Het is ook slim gezien van Kim, om de Olympische spelen te benutten. Onderhandelingen over een ‘onschuldig’ thema als de Spelen zouden relatief vlotjes kunnen uitlopen op bredere gesprekken. Kijk maar naar de ‘pingpongdiplomatie’ uit de jaren zeventig, toen de VS en China de onderlinge diplomatieke spanningen deden smelten via een partijtje pingpong.

Het zou ook niet de eerste keer zijn dat Kim Jong-un sport inzet. In 2014 haalde hij ook de Amerikaanse basketbalster Dennis Rodman naar Pyongyang voor een basketbalmatch die ‘toenadering’ moest symboliseren. Anders dan bij China in de jaren zeventig, steunde de Amerikaanse regering die Rodman-delegatie niet.

Verdeel en heers

Wil Kim Jong-un een oplossing voor het conflict? Zo simpel ligt het niet. Volgens Daniel Russel, (Asia Society Policy Institute in Washington) verzwakt Kim eerder de coalitie van zijn tegenstanders in de regio. Want terwijl Zuid-Korea meteen ontdooit, hoopten de VS nu net definitief de harde lijn door te trekken. Trump en zijn team willen Noord-Korea op de knieën te dwingen met snoeiharde economische sancties. Ook Japan wil een kordate aanpak.

Maar China aarzelt om het regime fataal pijn te doen (via een olieblokkade) en ook Zuid-Korea, dat heel direct moet vrezen voor de veiligheid van zijn burgers, is eerder duif dan havik. ‘Een belangrijk deel van het scenario van Kim is de verschillende belangen van de coalitie te exploiteren’, zegt Russel in de South China Morning Post. ‘Dit is een klassieke verdeel en heers. Als Noord-Korea zich slecht gedraagt, is er meer solidariteit tussen de partners.’

Twee grote vragen liggen nu open. Waarover zullen beide Korea’s praten op 9 januari? En hoe reageert het Witte Huis? De conservatieve senator Lindsey Graham suggereerde al een boycot van de Spelen. ‘Ik ben er zeker van dat Zuid-Korea deze absurde toenadering zal verwerpen. Als Noord-Korea naar de Winterspelen komt, gaan wij niet.’