Hoelang houdt België niveau 3 nog vol?
Militairen houden een oogje in het zeil in de Brusselse Nieuwstraat. Foto: Dieter Telemans

Ons land kreunt onder het hoge dreigingsniveau. Dat verandert allicht in 2018. Tot tevredenheid van lokale besturen, gemeentekassen en militairen.

Als alles rustig blijft, wordt verwacht dat het Ocad het dreigingsniveau in 2018 bijstelt van 3 naar 2. Niveau 3 zal allicht wel van kracht blijven voor enkele specifieke gevoelige doelwitten, zoals de Israëlische en Amerikaanse ambassades in Brussel of de joodse buurt in Antwerpen.

Sinds de aanslagen in Parijs van november 2015 staat het dreigingsniveau voor het hele land onafgebroken op 3, en zelfs enkele dagen op 4 na de aanslagen in Brussel op 22 maart 2016. De gevolgen van een daling naar 2 zijn groot: militairen kunnen grotendeels uit het straatbeeld verdwijnen, veiligheidsmaatregelen bij grote evenementen kunnen worden teruggeschroefd en de extra beveiliging van politiekantoren kan worden afgebouwd.

Nu IS in het Midden-Oosten op zijn laatste benen loopt en ons land al even gespaard blijft van aanslagen, bereidt België zich voor op een bijstelling van de dreiging, al benadrukken alle partijen dat de definitieve beslissing bij het Ocad ligt. ‘We hopen dat we in de loop van de komende maanden naar 2 kunnen’, zegt het kabinet van minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA). ‘Omdat dat betekent dat het veiliger wordt, maar ook vanwege de budgettaire implicaties.’

Tienduizenden euro’s

Vooral lokale besturen verwelkomen, na jaren van verhoogde terreurdreiging, een mogelijke daling met open armen. ‘Bij de gemeenten begint de druk te wegen’, zegt Wim Dries (CD&V), voorzitter van de Vlaamse Vereniging van Steden en Gemeenten en burgemeester van Genk. ‘De vraag leeft of niveau 3 nog in het hele land nodig is. Het kan niet eeuwig aangehouden worden.’ Zijn Vilvoordse collega Hans Bonte (SP.A) stelt het forser. ‘Waar is men in godsnaam mee bezig? Het is een ongelooflijke opgave om telkens opnieuw de richtlijnen van niveau 3 te blijven herhalen.’

In Kortrijk vertaalt niveau 3 zich vooral in het beletten dat voertuigen kunnen inrijden op mensenmassa’s en in het controleren van bezoekers bij grote evenementen. ‘De kosten daarvan voor organisatoren lopen op tot tienduizenden euro’s’, zegt burgemeester Vincent Van Quickenborne (Open VLD). ‘Dat is niet aangenaam, maar wij schikken ons naar het oordeel van het Ocad.’

Het mogelijke einde van binnenlandse bewakingsopdrachten zou bij militairen goed vallen. Zowel de basis als de legertop laat steeds meer verstaan dat de soldaten dringend gemotiveerd moeten worden met andere, bij voorkeur buitenlandse, missies.

Ook de Antwerpse burgemeester Bart De Wever (N-VA), voorstander van militairen op straat, zei al dat het leger in zijn stad dan alleen nog op enkele zeer specifieke plekken zou kunnen patrouilleren. Momenteel staan nog zo’n 1.200 militairen op straat, tegenover meer dan 1.800 in 2016, een daling die mogelijk is gemaakt door een dynamischere patrouillering en een efficiëntere samenwerking met de politie.

Nieuw veiligheidskorps

De veiligheidsdiensten nemen alvast maatregelen opdat een deel van de extra beveiliging die niveau 3 met zich meebrengt, ook bij een daling gegarandeerd kan blijven. Zo is de federale regering volop bezig met aanwervingen voor een nieuw veiligheidskorps dat de militaire bewaking bij nucleaire sites en internationale instellingen moet vervangen. Een deel van dat 1.600 leden tellende korps zal uit het huidige militairen­bestand komen.

Het Ocad wil geen uitspraken doen over een mogelijke aanpassing van het dreigingsniveau. Bij het Crisiscentrum valt te horen dat er goede redenen zijn om een bepaald niveau aan te houden. ‘Het is noodzakelijk dat aan de opgelegde maatregelen gevolg gegeven wordt, hoe moeilijk dat ook is. De veiligheid van de burgers moet gegarandeerd blijven.’