Moet de snelle elektrische fiets aan banden?
‘Alle landen worstelen met het statuut van deze fiets’, zegt Roel De Cleen van de Fietsersbond. ‘België heeft nog de meest vooruitstrevende wetgeving.’ Foto: brecht van maele
Na he­t eerste dodelijke ongeval met een speed pedelec gaan er stemmen op om er een aparte rijopleiding en een apart rijbewijs voor in te voeren.

Een 41-jarige spoedarts uit ­Beringen is dinsdagochtend overleden aan de verwondingen die ze vorige vrijdag had opgelopen bij een ongeval met haar snelle elektrische fiets. De  vrouw was onderweg naar haar werk in het AZ Diest, maar kwam zwaar ten val. De precieze omstandigheden van het ongeval zijn onbekend, de arts droeg wel een helm.

Het zou in België het eerste dodelijke ­ongeval zijn met de speed pedelec. De snelle e-bike, die tot 45 kilometer per uur haalt, is recent op onze wegen verschenen. En een nieuwkomer brengt conflicten mee. Zowel automobilisten, voetgangers als andere fietsers moeten nog aan hem wennen. ‘De speed pedelec is een uiting van de grote ­diversiteit aan fietsen die zich vandaag voordoet’, zegt Roel De Cleen, de woordvoerder van de Fietsersbond. ‘Gewone stadsfietsen, bakfietsen, racefietsen, elektrische fietsen en nu ook  speed pedelecs, met elk hun eigen snelheid: het wordt tijd dat de overheid zich naar die realiteit schikt en de infrastructuur aanpast.’ 

De Cleen pleit voor  minder kruispunten en bredere fietspaden. Breed betekent dan: zeker 1,75 meter. Dat mag twee meter of meer zijn op plaatsen met veel fietsers. Ook met de aanleg van de fietssnelwegen, die geknipt zijn voor deze fietsen, wordt volgens de Fietsersbond het best haast gemaakt.

Alleen: de ruimte in Vlaanderen is beperkt en het kan nog lang duren voor we ons in die ideale situatie bevinden. Wat doen we ondertussen? Moeten we het ­gedrag van de speed-pedelec-gebruikers en dat van de andere weggebruikers bijspijkeren? ‘Het klopt dat sommige – ­zeker niet alle – bestuurders van een speed pedelec hun eigen snelheid belangrijker vinden dan die van de tragere weggebruikers. Wat meer respect kan geen kwaad.’

Voor De Cleen is een apart rijbewijs voor wie alleen op de speed pedelec rijdt, niet zo’n gek idee. ‘Vandaag moet je een rij­bewijs voor een bromfiets of auto op zak hebben, voor je met een speed pedelec mag rijden. Dat zegt niet veel over je rijvaardigheid als fietser.’

Twijfelgeval

Bij een gewone elektrische fiets biedt de hulpmotor trapondersteuning tot 25 kilometer per uur, bij de speed pedelec is dat dus tot 45 kilometer per uur. Hij werd wettelijk als ‘bromfiets klasse P’ gecatalogeerd. Je moet minstens zestien jaar oud zijn, een rijbewijs hebben, een nummerplaat aanvragen en  een helm dragen om ermee te mogen rijden. De speed pedelec is met andere woorden een twijfelgeval tussen een fiets en een bromfiets. ‘Alle landen worstelen met het statuut van deze fiets’, zegt Roel De Cleen. ‘België heeft nog de meest vooruitstrevende wetgeving.’

Op wegen waar er maximaal 50 kilometer per uur mag gereden worden, mogen speed-pedelec-gebruikers kiezen of ze het fietspad of de rijweg gebruiken. Weg­beheerders kunnen hen wel met een bord de toegang tot een fietspad ontzeggen of verplichten. 

In Nederland worden de speed ­pedelecs sinds 1 juli van het fietspad geweerd. Niet tot algemene tevredenheid: zij klagen erover dat de rijbaan te gevaarlijk is en voelen zich gediscrimineerd tegenover de racefietsers die wel op het fietspad mogen. Hier is die vraag nog niet aan de orde. In de bebouwde kom mogen ze op het fietspad rijden, maar moeten ze zich aan de toegelaten snelheid houden. In de zone 30 is dat dus 30 km per uur.

Senioren

Over de ongevallencijfers kunnen we nog niet veel zeggen. De politie moet pas sinds twee jaar optekenen of het om een elektrische fiets gaat. Wel werd in de statistieken duidelijk dat senioren, die massaal op de elektrische fiets geklommen zijn, daardoor vaker in ongevallen betrokken raakten. Nederlands onderzoek heeft ­aangetoond dat hun letsels ook ernstiger zijn.
Dat leidde tot de vraag naar rijlessen voor oudere e-bikers.  Is dat ook voor de speed pedelec een goed idee? ‘Eigenlijk wel’, vindt De Cleen. ‘Een ervaren fietser zal zich op zo’n snel exemplaar wel uit de slag kunnen trekken. Maar wie er vanaf nul mee begint, kan het lastig krijgen.  Waarom zouden de verkopers niet gezamenlijk opleidingen organiseren?’

Speedbikers zijn vooral jonge manne­lijke veertigers, leerde de KU Leuven uit een enquête bij 79 snelle fietsers in 2015 en 2016. Zij legden gemiddeld een woon-werkafstand van net geen 14 km af. Er zouden er maar enkele duizenden van rondrijden in België.  De verkoop zit wel in de lift, liet de Antwerpse winkelketen iBike onlangs nog optekenen (DS 23 december). Pendelaars die de files zat zijn, nemen er hun toevlucht toe. Dat is ook de grote troef van deze tweewieler. Je kunt er snel en zonder al te veel lichamelijke arbeid een grote afstand mee afleggen.