U wil gezonder eten? Ga dan minder vaak naar de winkel en maak een boodschappenlijstje.

Hoe verder het jaar vordert, hoe ongezonder we eten

De kerstkalkoen heeft u achter de kiezen, en dus is het tijd om te denken aan gezonder eten. U bent niet alleen. Elk jaar piekt het aantal opzoekingen in Google naar ‘dieet’ begin januari.

Maar volhouden is moeilijk. Op uw ene schouder zit een engeltje dat u probeert te verleiden om gezond te eten. Op de andere schouder zit een duiveltje dat u richting snoep, frisdrank en frieten duwt.

Precies dat idee van de twee tegengestelde stemmetjes gebruikten onderzoekers van de KU Leuven en het Britse Institute for Fiscal Studies om te begrijpen hoe mensen de afweging maken tussen gezond en ongezond eten. Het engeltje en het duiveltje vechten een robbertje en bereiken een compromis. U eet een beetje gezond en een beetje ongezond.

‘Wie rationeel is, houdt dat compromis het hele jaar aan’, zegt Bram De Rock, professor aan de universiteiten ULB en KU Leuven. ‘Maar uit ons onderzoek blijkt dat mensen vooral in januari naar het engeltje luisteren, en daarna steeds meer naar het duiveltje.’

Om dat na te gaan maakten onderzoekers gebruik van bijzonder gedetailleerde Britse data, waarbij consumenten alle producten scannen die ze aankopen. In januari halen ze gemiddeld 58 procent van hun calorieën uit gezonde voeding.

Maar naarmate het jaar vordert, neemt dat af. In december wordt er gemiddeld al 7 procentpunt minder gezonde voeding gekocht.

In de zomer nemen we ons – met enig succes – voor om opnieuw gezonder te eten. ‘Dat noemen ze in de zuiderse landen wel eens het bikini-effect’, zegt De Rock. En in de individuele data zien de onderzoekers ook dat mensen na hun verjaardag een tikkeltje gezonder eten.

Armere en jongere mensen wijken verder af van hun gezondere eetpatroon van het begin van het jaar. Ook mannen glijden makkelijker af naar ongezonde voeding. Eén op de drie heeft geen last van tanende goede voornemens: hun koopgedrag blijft het hele jaar gelijk.

De verschillen in eetpatronen kunnen niet verklaard worden door de prijzen, bijvoorbeeld omdat fruit en groenten goedkoper zijn in de zomer.

Boodschappenlijstje

‘Dit toont wat we al eerder wisten: mensen zijn niet rationeel. Ze hebben geen perfecte zelfcontrole’, zegt De Rock.

Als de overheid mensen wil aanzetten om gezonder te eten, is het dus onvoldoende om alleen de prijzen van ongezonde voeding op te trekken. ‘De overheid zou mensen moeten helpen om meer zelfcontrole te hebben’, stelt De Rock.

Wie bijvoorbeeld meermaals per week naar de winkel gaat, heeft het moeilijker om zichzelf onder controle te houden, blijkt uit het onderzoek. Dat geldt ook voor wie zonder boodschappenlijstje op pad gaat of zich vaak laat verleiden door promoties. ‘De overheid zou kunnen ingrijpen door campagnes te voeren om daarover na te denken, zoals ze ook met het verkeer doet.’