Europa activeert ‘nucleaire optie’ tegen Polen
Frans Timmermans. Foto: AFP
De Europese Commissie wil de strafprocedure onder artikel 7 van het Europees verdrag lanceren tegen Polen, omdat het vindt dat het hele Poolse gerechtelijke systeem gepolitiseerd is. Dat heeft vicevoorzitter Frans Timmermans woensdag bekendgemaakt. Het kan ertoe leiden dat het stemrecht van Polen in de Europese ministerraden geschorst wordt.

De Europese Commissie vindt dat de Poolse conservatief-populistische regering, die twee jaar geleden aan de macht is gekomen, de Poolse rechtsstaat uitholt. Vooral de manier waarop het Poolse gerecht hervormd wordt, is voor Brussel een doorn in het oog. Er werd daarom verschillende keren met sancties gedreigd, maar Europa zette uiteindelijk niet door. Tot nu.

De activering van artikel 7 van het Europees Verdrag van Lissabon betekent dat de zwaarst mogelijke straf die een lidstaat van de Europese Unie opgelegd kan worden, mogelijk wordt. De ‘nucleaire optie’, zoals het artikel soms genoemd wordt, ontneemt het stemrecht van een lidstaat in de Europese ministerraden. De sanctie bestraft ernstige overtredingen van de waarden van de Europese Unie.

Eerste keer

Het is de eerste keer ooit dat de procedure wordt geopend. Eerder dreigde de Commissie al om het stemrecht van Polen in te trekken omdat het land weigert deel te nemen aan het spreidingsplan voor vluchtelingen. Twee weken geleden bracht de Commissie de zaak daarover tegen Polen, Tsjechië en Hongarije voor het Hof van Justitie.

De bal komt nu in het kamp van de EU-lidstaten terecht, die over een eventuele sanctie moeten beslissen. De Commissie doet Polen weliswaar een reeks aanbevelingen om de toestand in het land weer te normaliseren. Als Polen aan de Europese kritiek tegemoet komt, wil de Commissie haar procedure weer stopzetten.

Gesprekken

De Poolse premier Mateusz Morawiecki heeft zich woensdag meteen bereid verklaard om in januari met de Europese Commissie in gesprek te gaan over de Poolse rechtsstaat, en ook het Poolse ministerie van Buitenlandse Zaken is 'klaar voor gesprekken. We zijn bereid om onze beslissingen te verdedigen', klinkt het.

Als die gesprekken - als ze er komen - niks opleveren, is het nog maar de vraag of Polen effectief zijn stemrecht zal kwijtgeraken. Zo heeft de woordvoerder van de regerende PiS-partij al laten weten erop te rekenen dat Hongarije tegen sancties jegens Polen zal stemmen. Uit dat land klonk het alvast dat Europa de Poolse soevereiniteit grondig geschonden heeft.