We bidden het ‘Onze Vader’ al eeuwenlang verkeerd, zegt de paus
Foto: Photo News

Niemand minder dan paus Franciscus zelf heeft op de Italiaanse televisie kritiek geuit op het Onzevader. Volgens de kerkvader lijkt het in veel vertalingen van het gebed alsof God zelf ons zou verleiden tot het kwade. ‘Bij ons is het ­gebed onlangs aangepast, maar dát probleem is gebleven’, zegt kerkjurist Rik Torfs.

‘Onze Vader, die in de hemel zijt,...’ De kans is groot dat u de rest van het gebed zonder aarzelen en uit het hoofd kan prevelen. Het Onzevader is christelijk erfgoed, en dat maakt het des te ­opvallender dat paus Franciscus er nu plots kritiek op heeft.

Eén zinnetje is volgens de kerkvader theologisch niet zuiver op de graat: ‘en breng ons niet in beproeving’. Volgens de paus lijkt het alsof het God zelf is die ons in verlokking brengt. ‘Terwijl dat het werk van Satan is’, zei Franciscus op de Italiaanse televisie.

De paus heeft het vooral moeilijk met de Engelse vertaling (‘Lead us not into temptation’), maar het probleem stelt zich volgens kerkjurist Rik Torfs (KU Leuven) ook in het Nederlands. ‘Ook bij ons is het God die ons in beproeving brengt’, zegt hij. ‘Als God zich bekommert om de mensen, dan zou hij ze toch niet in de val mogen lokken.’

De theologische kwestie is nochtans een van de redenen waarom het ­Onzevader in het Nederlands onlangs is veranderd. Vroeger luidde het nog dat God ons niet in bekoring mocht brengen. Wat volgens experts nog veel dubbelzinniger was.

Sadist

‘Hoe je het ook vertaalt, het blijft een moeilijk zinnetje’, zegt Joris Polfliet, liturgie-expert van de Belgische bisschoppen. ‘Het probleem is dat in de oorspronkelijke Griekse versie een werkwoord staat met God als onderwerp. Het is dus altijd God die ons in een bepaalde situatie brengt. Met de juiste uitleg kan je dat oplossen: God is geen sadist die ons wil verlokken tot het kwade, maar hij zal ook niet beletten dat we in situaties terechtkomen waarbij we moeten kiezen tussen het goede en het kwade.’

Toch is het voorbeeld van de Fransen volgens de paus het meest logische. Daar hebben ze er ‘sta niet toe dat we in ­bekoring komen’ van ­gemaakt.

Moeten we ons Onze­vader dan ook maar weer bijslijpen? ‘Zover zou ik niet gaan’, zegt Torfs. ‘Veel mensen in Vlaanderen houden vast aan het oude Onzevader. Dat is hun manier om hun ­geloof te belijden en hun goed recht.’