Uberchauffeurs zijn nu toch werknemers
Foto: Jobat.be
Volgens de ziekteverzekering zijn Uber-chauffeurs toch geen zelfstandigen. Zijn de bestaande statuten aangepast aan de deel­economie?

Zijn het zelfstandigen, werknemers, misschien zelfs vrijwilligers? Al sinds Uber in ons land actief is, rijst de vraag onder welk statuut chauffeurs vallen die via de taxidienst klanten oppikken. Eind 2015 oordeelde de Rijksdienst voor de Sociale Zekerheid (RSZ) nog dat ze zelfstandigen zijn, net zoals 80 procent van de andere taxichauffeurs in het Brusselse.

Dat is ook de lijn die Uber  aanhoudt. Volgens de dienst is er geen gezagsrelatie tussen Uber en de bestuurder. Zo is de chauffeur  niet verplicht om elke rit te aanvaarden of om beschikbaar te zijn. 

Wereld van verschil

Twee jaar later komt het RSZ wellicht terug op die voorlopige mening,  meldt minister van Werk Kris Peeters (CD&V).  De bewering van Uber dat het slechts mensen samenbrengt, wordt nu  als ‘artificieel’ beschouwd. Alle contacten gebeuren verplicht via de Uber-app, chauffeur en passagier kunnen niet vrij onderhandelen over de prijs, het te volgen traject wordt door Uber bepaald. En wie zich onvoldoende keren aanmeldt bij de Uber-app loopt het risico dat zijn account wordt geschrapt. Al die zaken wijzen in de richting van een werknemersrelatie. Uber zelf zegt in een reactie niet op de hoogte te zijn van dit standpunt, maar er wel over te willen praten.
Ook over de koerierdienst ­Deliveroo woedt een soortgelijke discussie.  Het bedrijf verplicht de fietsers over te stappen van loondienst naar een zelfstandigen­statuut. De Gentse arbeidsauditeur gaat nu na of ook hier het zelfstandigenstatuut wel geoorloofd is.

Voor de betrokkenen zijn de twee statuten  een wereld van verschil, bijvoorbeeld op het vlak van verzekering en aansprakelijkheid. Werkgeversorganisatie Voka dringt  daarom aan op een derde statuut, tussen dat van werknemer en zelfstandige in. Zo’n statuut moet voldoende bescherming en minimale rechten bieden en tegelijk ruimere flexibiliteit, inzetbaarheid en ­autonomie toelaten. Want als een Uber-chauffeur als werknemer wordt beschouwd, wat is dan zijn precieze arbeidstijd bijvoorbeeld?

Hoge werkdruk

Peeters ziet zo’n derde statuut niet zitten. ‘Maar in het werknemersstatuut moeten we naar een verfijning: de autonome werknemer.’ Die zou  geen loon krijgen voor de gepresteerde uren, maar voor het geleverde resultaat. Voorts geniet hij dezelfde sociale bescherming als gewone werknemers. 

Dat denkspoor toetst Peeters vandaag ­af bij de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO). In eigen land ziet het ACV dat alvast niet zitten. ‘Geen goed idee’, reageert David Van Bellingen. ‘Dat is werken tegen stukloon. Dat leidt tot een zeer hoge werkdruk, wat gevaarlijk en ongezond is. Bovendien vormt het geen stabiel inkomen.’

'Compatibel'

Deliveroo zegt in een reactie dat het de koeriers de kans biedt hun werk op te bouwen rond hun privéleven, en niet andersom. 'We hebben recent vastgesteld dat dit model in zowel het Verenigd Koninkrijk als in Frankrijk door rechtbanken als legitiem zelfstandig werk werd erkend. Deliveroo is er ook van overtuigd dat koeriers recht hebben op bescherming en zekerheid tijdens het werk maar we wensen dat dit compatibel blijft met flexibel werken', klinkt het. Om dat te garanderen zijn 'nieuwe beleidsoplossingen' nodig, aldus Deliveroo.