Zes op tien doden op snelweg droegen geen gordel
Foto: BELGA

35 procent van de bestuurders en 50 procent van de passagiers die betrokken raken bij een dodelijk ongeval op de autosnelweg, dragen geen veiligheidsgordel. Van diegenen die om het leven komen, is dat zelfs 60 procent.

Wie achter het stuur van een wagen kruipt die met 120 kilometer per uur over de autosnelweg raast, doet zijn gordel om. Ja toch? Blijkbaar is dat anno 2017 nog steeds niet voor iedereen een logische reflex. Dat toont een analyse van de dodelijke ongevallen op de Belgische snelwegen. Liefst 35 procent van de bestuurders die daarbij betrokken waren, had geen veiligheidsgordel aan. Van de passagiers die op de achterbank zaten, zelfs de helft.

Vias, het voormalige Belgisch Instituut voor Verkeersveiligheid (BIVV), bestudeerde de processen-verbaal die de politie opstelde na de 158 dodelijke ongevallen die in 2014 en 2015 op de Belgische autosnelwegen plaatsvonden. Daarbij vielen 182 doden, onder wie 122 mensen die zelf achter het stuur zaten.

‘Bij een substantieel deel van die ongevallen had de gordel levens kunnen redden’, zegt Stef Willems van Vias. ‘Van alle systemen is de veiligheidsgordel zonder twijfel het meest doeltreffende.’ De cijfers bevestigen dat. Van de mensen die volledig ongedeerd uit een ongeval kwamen, droeg 96 procent zijn gordel. Van wie om het leven kwam, was dat amper 42 procent.

‘Nochtans is het gordelgebruik onder invloed van de voortdurende sensibilisering de voorbije jaren fors toegenomen. Negen op de tien inzittenden dragen hem’, zegt Willems. ‘Maar er zijn duidelijk nog altijd chauffeurs die de risico’s onvoldoende beseffen of zich uit aversie tegen de regels blijven verzetten.’

Vergevingsgezinde wegen

Geen gordel dragen heeft een grote impact op de gevolgen van een ongeval, maar is er niet de oorzaak van. De twee grote ‘killers’ in het verkeer, overdreven snelheid en alcoholgebruik, zijn dat wel. Bij 38 procent van de dodelijke ongevallen reed minstens één van de betrokken bestuurders te snel. En in meer dan tien procent van de gevallen was er alcohol in het spel. Al is dat laatste ongetwijfeld een onderschatting: ‘Na zowat de helft van de ongevallen was er geen controle op alcoholgebruik.’

De gordel, snelheid, alcohol­gebruik: het zijn stuk voor stuk elementen die de autobestuurder zelf in de hand heeft. Daarom, schrijft Vias, ‘is blijvende sensibilisering nodig’. Maar ook hand­having ‘is een cruciale voorwaarde voor een effectieve gedragsverandering’. ‘Bestuurders moeten altijd en overal het gevoel hebben dat ze serieuze kans lopen om gepakt en bestraft te worden.’

Voor snelheid blijven trajectcontroles veel efficiënter dan flitspalen. ‘En het is vooral belangrijk dat zij uitgevoerd worden in risicozones, zoals in de buurt van wegwerkzaamheden.’ De overheid moet ook blijven inzetten op ‘vergevingsgezinde’ wegen, die zo aangelegd zijn dat menselijke fouten niet tot een fatale afloop hoeven te leiden.

Het aantal dodelijke slachtoffers op autosnelwegen kende een daling tussen 2009 en 2012 (van 152 naar 91), maar blijft sindsdien stabiel.