Rajoy krijgt vrijgeleide van EU
Foto: reuters
Duitsland en Frankrijk scharen zich expliciet achter de Spaanse premier Rajoy in de Catalaanse crisis. Niemand spreekt Berlijn en Parijs tegen.

De kwestie Catalonië stond niet op het menu van de Europese top in Brussel, maar fungeerde wel als de spreekwoordelijke olifant in de kamer. Het kon moeilijk anders na de jongste zet van de Spaanse premier Mariano Rajoy: zijn regering beslist zaterdagmorgen welke maatregelen ze zal voorstellen aan de Senaat om de autonomie van Catalonië terug te schroeven op basis van artikel 155 van de grondwet. Dat creëert een institutionele crisis zonder voorgaande in een belangrijke lidstaat.

Voor die verregaande maatregel kreeg Rajoy de uitdrukkelijke steun van Parijs en Berlijn. ‘Een boodschap van eenheid zal deze Europese top markeren: eenheid rond onze lidstaten die te maken hebben met een crisis, eenheid rond Spanje’, zei de Franse president Emmanuel Macron. Parijs is beducht voor een precedent dat de voorstanders van onafhankelijkheid in Corsica zou inspireren.

Ook de Duitse kanselier Angela Merkel, een Europese partijgenote van Rajoy, was duidelijk: ‘We steunen de positie van de Spaanse regering.’ De Duitse positie is dat Spanje een rechtsstaat is waar rechtbanken de grondwet toepassen. De Catalaanse separatisten stellen zich volgens Berlijn voor als slachtoffers van een repressie die niet bestaat. 

Rajoy kwam (met enige vertraging) naar Brussel, zag dat het goed zat en won algemene steun voor zijn standpunt. ‘Dit is een interne Spaanse affaire, geen zaak voor de EU’, zei de Nederlandse premier Mark Rutte. De Baltische staten steunen Rajoy omdat ze bang zijn dat de Catalanen de Russische minderheid – en Moskou – op kwalijke gedachten brengen. Zelfs de voorzitter van het Europees Parlement, de Italiaan Antonio Tajani, liet zijn traditionele voorzichtigheid varen en sloot uit dat hij ooit bemiddelaar zou spelen: ‘We zijn niet van plan  Catalonië te erkennen als een staat of als een partner die op gelijke voet staat met Spanje.’ Ook volgens Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Raad, ‘is er geen enkele ruimte’ voor bemiddeling van buitenaf.

De Belgische premier Charles Michel, die al een diplomatieke aanvaring met Madrid achter de rug had, hield zich op de vlakte op de vraag of hij de nieuwste stap van Rajoy steunt: ‘Ik geef geen mening op basis van een theoretische vraag.’
De enige EU-kritiek slaat op de communicatie van Madrid, die als ‘te defensief’ wordt omschreven. ‘Ze moeten hun positie beter uitleggen’, was te horen. Een hoge Spaanse functionaris profiteerde alvast van de massale aanwezigheid van niet-Spaanse journalisten om het standpunt van zijn regering toe te lichten. ‘Wij staan open voor een politieke dialoog met Catalonië, maar die moet in het parlement gevoerd worden en niet op straat.’

Op de vraag of meer autonomie voor Catalonië mogelijk is, antwoordde hij: ‘Alles is mogelijk, zelfs een wijziging van de grondwet als daarvoor voldoende steun is. Meer autonomie kan dus, maar ligt moeilijk.’