Met zeven families samenhuizen? Da’s een trofee waard
De bijhuizen van Kasteel Boterberg, die zijn omgevormd tot eengezinswoningen, liggen rond een gezamenlijk plein. Foto: Ilse Liekens
Een beschermd kasteel op de markt brengen, bleek niet evident. Tot B-Architecten het historische pand een eigentijdse invulling gaven.

Het ging niet zo best met het Kalmthoutse Kasteel Boterberg en het omliggende domein. Tien jaar geleden overleed de laatste telg van de Antwerpse bankiersfamilie Carlier en raakte het eigendom in verval.

Een beschermd kasteel uit 1870 op de markt brengen, bleek niet evident. Tot zeven families elkaar vonden: ze besloten te gaan cohousen, de bijgebouwen om te vormen tot eengezinswoningen en het eigenaarschap te delen.

Het kasteel zelf, een gebouw in neo­renaissancestijl, kreeg een bredere invulling. Er kwam plaats voor een loft en twee gastenkamers. Ook huizen er kantoren van een grafisch bureau in en een praktijk voor psychotherapie. 

De gebouwen op de site zijn allemaal beschermd erfgoed. Ook het immense domein, dat behoort tot de Kalmthoutse Heide, is een beschermd landschap. Daarom moesten de B-Architecten en B-bis de volumes en de buitenmuren bewaren. De hovenierswoning splitsten ze op in twee woningen. Van de schuur maakten ze twee woningen, van de stallen drie. 

De jury van de Onroerenderfgoedprijs zag er het bewijs in dat erfgoed in stand houden perfect kan samengaan met een nieuwe invulling. Hij waardeerde het vernieuwende concept, dat bovendien een grote maatschappelijke relevantie heeft.

Een donjon in huis

Minister van Onroerend Erfgoed Geert Bourgeois (N-VA) noemde het project bij de uitreiking een voorbeeld. ‘Kasteel Boterberg bevordert de sociale cohesie tussen de bewoners en heeft bovendien veel aandacht voor ecologische toepassingen.’

De laureaat van de prijs ontvangt 15.000 euro, de twee genomineerden krijgen elk 2.500 euro. Ook die twee andere kanshebbers toonden zich erg geëngageerd. Zo stootten de eigenaars van het Kasteel van Nevele bij verbouwingen op de muren van een donjon. Ze besloten een historisch onderzoek te financieren en hun plannen aan te passen. De muur uit de elfde eeuw, een generatiegenoot van het Gravensteen, is mee in de renovatie verwerkt. Dit project werd bekroond met de publieksprijs.