De Nobelprijs voor de literatuur 2017 gaat naar de Britse auteur met Japanse roots, Kazuo Ishiguro (62), die 'in romans met een grote emotionele kracht, de afgrond heeft blootgelegd onder ons denkbeeldig gevoel van verbondenheid met de wereld.'

Ishiguro is vooral bekend van The remains of the day (De rest van de dag) van 1989, verfilmd door James Ivory met Anthony Hopkins en Emma Thompson. Met de roman won hij de Booker Prize, maar een Oscar voor de film zat er, ondanks acht nominaties, niet in.

De bekroning is een volslagen verrassing; de naam van Ishiguro kwam zelfs helemaal niet voor in de lijstjes van de bookmakers. Maar een controverse, zoals de bekroning van Bob Dylan vorig jaar, wordt het niet. Ishiguro is een veilige keuze, of in de woorden van jurysecretaris Sara Danius, een keuze die de wereld blij zal maken. Een mengeling van Jane Austen en Franz Kafka, met een snuifje Marcel Proust, zo typeert ze zijn werk. Ze looft De rest van de dag als een absoluut meesterwerk. Ishiguro heeft een grote integriteit en heeft zijn eigen esthetisch universum gecreëerd, zegt ze nog. 'Hij verkent wat je moet vergeten om te overleven, als individu en als samenleving.' Onmiskenbaar is ook de invloed van de succesvolle verfilmingen die van zijn werk gemaakt zijn. Naast De rest van de dag werd onder meer het sciencefictionachtige Laat me nooit alleen van 2005 verfilmd.

Vergeten reus

Ook zijn jongste boek, pas zijn zevende roman, is een favoriet van Danius. De Standaard der Letteren was echter niet onder de indruk van Vergeten reus (2015). 'In eerder werk wist Ishiguro de spanning tussen schijn en werkelijkheid altijd te verpakken in bezwerende en spannende vertellingen. Deze keer lukt dat niet', schreef recensente Kathy Mathys. 'In essentie is Vergeten reus een metaforisch verhaal over ouder worden en over wat een liefde waard is zonder haar verleden. Het zijn interessante uitgangspunten maar Ishi­guro verkent ze op een manier die te weinig verrast.'

Ishiguro is een op-en-top Britse schrijver, hoewel hij in Nagasaki in Japan als zoon van een oceanograaf geboren is. Als peuter al verhuisde hij naar Engeland, waar hij opgroeide en studeerde. Hij werd officieel Brit in 1982. Opvallend is dat Ishiguro niet zo vaak bekroond is. Behalve de Booker Prize in 1989, kaapte hij in 1986 de Whitbread Prize weg voor zijn tweede roman Een kunstenaar van het vlietende leven (1986).

Het recente werk van Ishiguro is in het Nederlands beschikbaar bij uitgeverij Atlas Contact. Ouder werk, dat bij De Arbeiderspers werd uitgegeven, wordt nu ongetwijfeld herdrukt. Behalve zeven romans schreef hij ook scenario's, korte verhalen en liedjesteksten voor jazzmuzikant Stacey Kent. Volgens zijn vriend Salman Rushdie is Ishiguro ook een goed gitaarspeler. 'Roll over Bob Dylan', tweette hij.

'Onzekere tijden'

Op de BBC reageerde de schrijver dat hij verguld is met 'de magnifieke eer, vooral omdat het betekent dat ik in de voetsporen treed van de grootste schrijvers ooit'. 'De wereld beleeft onzekere tijden en ik hoop dat alle Nobelprijzen een kracht voor iets positiefs kunnen betekenen.'

In Tokio vieren de fans van Haruki Murakami ondertussen toch feest. Hun gedoodverfde favoriet won dan wel niet, de laureaat heeft toch Japanse roots.

Bekijk de trailer van de verfilming van De rest van de dag