Charles Michel: ‘Belangrijk om in cockpit van Europa te zitten’
Charles Michel komt aan in Tallinn. Foto: BELGA

Europese regeringsleiders schoven donderdagavond in de Estse hoofdstad Tallinn aan tafel voor een informeel diner over de toekomst van de Europese Unie. ‘Europa heeft opnieuw de wind in de zeilen’, trapte Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker af. Europees president Donald Tusk werkt de komende twee weken een routekaart voor verdere hervormingen in de Europese Unie uit.

Precies een jaar geleden bliezen de Europese leiders verzamelen in de Slowaakse hoofdstad Bratislava om de shock van het Brexitreferendum te verteren. Van grote, ambitieuze projecten was aan de Donau geen sprake. Ze raakten niet verder dan een oplijsting van een aantal lopende beleidsmaatregelen die de burgers moesten overtuigen dat Europa nog steeds een meerwaarde biedt.

In het kasteel van Kadriorg waarde donderdagavond meer ambitie rond, aan de vooravond van een top over digitalisering. De crisissfeer is bezworen, de verkiezingen in belangrijke lidstaten zijn achter de rug en Europa heeft opnieuw ‘de wind in de zeilen’, zoals Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker het verwoordde. Het gezicht van dat elan is de Franse president Emmanuel Macron, die dinsdag aan de Sorbonne meer dan anderhalf uur lang de weg naar een ‘soeverein, verenigd en democratisch Europa’ schetste.

Ambitieuze Macron wil niet wachten

Een Europese minister van Financiën, een eurobegroting, een militaire interventiemacht, een taks op internetgiganten... De ambities van Macron reiken ver en hij wil niet wachten tot alle lidstaten dezelfde hervormingsdrang naar hervormingen hebben. Desnoods zet een voorhoede van bereidwillige lidstaten op eigen houtje verdere stappen in het integratieproces.

Premier Charles Michel hoorde vele zaken die ook hij de voorbije maanden zelf ook al heeft verdedigd. ‘De Benelux heeft zijn rol als motor gespeeld. Er is meer ambitie nodig, meer concrete en moedige beslissingen voor groei en jobs en een betere aanpak van migratie’, stelt Michel. Ook de premier sluit een Europa van verschillende snelheden niet uit. België is daartoe bereid. ‘Het is belangrijk om in de cockpit te zitten.’

Charles Michel: ‘Belangrijk om in cockpit van Europa te zitten’
Theresa May en Jean-Claude Juncker. Foto: EPA-EFE

Juncker koestert eveneens ambities, maar hij legt als hoeder van het algemene Europese belang het accent op eenheid onder de lidstaten. In zijn State of the Union pleitte de Luxemburger ervoor dat alle lidstaten zo snel als mogelijk de euro moeten invoeren en toetreden tot de Schengenzone zonder binnengrenzen.

Terwijl Macron voluit de forcing voert, zit de Duitse bondskanselier Angela Merkel in een delicaat parket. Ze moet een nieuwe regering op de been brengen, mogelijk met de liberale FDP, die sceptisch tegen de ideeën van Macron aankijkt. Bij haar aankomst in Tallinn stelde Merkel niettemin dat er ‘een grote consensus bestaat tussen Duitsland en Frankrijk’, hoewel er ‘uiteraard nog over details gepraat moet worden’. Hoe ver ze wil/kan meestappen in het verhaal van Macron, zal duidelijk worden eenmaal er in Berlijn een nieuwe regering is.

In samenspraak met de Europese raadgevers van de regeringsleiders gaat Europees president Donald Tusk de komende twee weken een document uitwerken, met concrete operationele antwoorden op de uitdagingen waarmee Europa wordt geconfronteerd: veiligheid, defensie, migratie, jobs en investeringen. Ingrijpende institutionele hervormingen zijn voorlopig niet aan de orde.

May wel, Rajoy niet

In tegenstelling tot het beraad van Bratislava is de Britse premier Theresa May ditmaal wel aanwezig voor een informele gedachtewisseling over de toekomst van Europa. Een beetje vreemd, aangezien haar land in 2019 de Unie verlaat. ‘Haar aanwezigheid is geen gigantisch probleem voor mij. Maar of het 100 procent logisch is? Misschien niet’, observeerde Michel. Het is alleszins niet de bedoeling dat het diner uitdraait op een onderhandelingsronde over Brexit.

Wie niet van de partij is in Tallinn, is de Spaanse premier Mariano Rajoy. Drie dagen voor het verboden referendum over de onafhankelijkheid van Catalonië achtte de conservatieve regeringsleider het raadzaam in eigen land te blijven. Europa moeide zich tot dusver niet. ‘Dit is een interne Spaanse zaak. Maar als het een Europese aangelegenheid wordt, dan moeten alle lidstaten, ook België, nadenken over wat te doen’, besloot Michel.