Ondanks internationale kritiek houden de Koerden in het noorden van Irak vandaag een referendum over onafhankelijkheid. Verwacht wordt dat ze ‘ja’ zullen stemmen.

‘We wachten al honderd jaar op deze dag’, zegt een man die aan een school in Erbil in de rij staat. Sinds maandagochtend trekken de Koerden naar de stembus ondanks bedreigingen van buurlanden Turkije en Iran, en internationale waarschuwingen voor nog eens een nieuw regionaal conflict.

Teheran en Ankara vrezen het separatisme in hun eigen Koerdische regio’s.’ De VS noemde het referendum in betwiste gebieden ‘provocerend en destabiliserend’ is. Het referendum wordt niet alleen in de autonome regio in Irak gehouden, maar ook in gebieden die Koerdische troepen hebben veroverd in hun strijd tegen terreurgroep IS.

‘We hebben al erger meegemaakt’, zegt Talat die zijn stem in de regio van Erbil wil uitbrengen. ‘We hebben onrechtvaardigheid, moorden en blokkades gehad.’

Mandaat

De Koerden zijn de vierde grootste etnische groep in het Midden-Oosten, maar ze hebben nooit een permanente eigen staat gehad. Na jaren van strijd en onderdrukking in Irak kregen ze in 1991 een autonome regio onder bescherming van een door het Westen gecontroleerde no-flyzone.

Het referendum is niet bindend. Maar volgens de Koerdische leiders zou een stem voor onafhankelijkheid hen een mandaat geven om onderhandelingen met Bagdad en de omliggende landen te starten. De Koerdische president Barzani heeft gezegd dat hij met de uitslag Bagdad onder druk wil zetten om over afscheiding te praten.

Maatregelen

Bagdad is daar niet voor gewonnen. ‘Het referendum bedreigt Irak’, zei de Iraakse premier Haider al-Abadi zondag. Hij noemde de stemming een gevaar voor de regio. ‘We zullen maatregelen nemen om de eenheid van het land en alle Irakezen te beschermen.’ De Iraakse regering vraagt aan andere landen om de handel in olie stop te zetten met de autonome regio en eist dat de Koerdische regering de controle van zijn internationale luchthavens en grensposten met Iran, Turkije en Syrië overdraagt.

Ook Turkije zal de uitslag niet erkennen. De Turkse premier Binali Yildirim overweegt militaire, diplomatieke, politieke en militaire maatregelen. Iran heeft al een verbod op directie vluchten van en naar Koerdistan opgelegd.