Kan May de impasse doorbreken?
Foto: Photo News

Kan Theresa May, met een toespraak in Firenze, de Brexit-onderhandelingen een nieuw elan geven? Brussel wacht af, maar de kans dat plots alle problemen opgelost zijn, is bijzonder klein.

Vanmiddag om 15.15 uur zijn alle blikken in Europa gericht op de elegante Santa Maria Novella-kerk, hartje Firenze. Daar houdt de Britse premier, Theresa May, haar tweede grote Brexit-speech. De vraag van 100 miljoen is of ze de Brexit-onderhandelingen een nieuwe adem kan geven.

Dat ze voor Firenze heeft gekozen is geen toeval. De Medici’s maakten van de Italiaanse stad het centrum van de Europese renaissance. Europa beleefde zijn ‘wedergeboorte’ dankzij intensieve handel, ook en vooral met Engeland.

De boodschap die May wil brengen is duidelijk: het Verenigd Koninkrijk wil na de Brexit een erg nauwe band blijven onderhouden met de Europese vasteland. Dat willen de 27 overgebleven EU-lidstaten ook. De vraag is alleen: op welke voorwaarden?

Openstaande factuur

De onderhandelingen daarover zitten hopeloos vast en volgende week maandag start in Brussel opnieuw een onderhandelingsronde. Europa vraagt met steeds meer aandrang dat Londen klare wijn schijnt over drie cruciale pijnpunten: de rechten van de EU-burgers in het VK, de Ierse grens en de openstaande factuur die Londen nog moet betalen.

Over dat laatste zou May voorzichtig over de brug komen. De voorbije dagen zoemde het bedrag van 20 miljard euro rond. May wil na de officiële uitstapdatum (29 maart 2019) een transitieperiode willen inwouwen. In die periode wil ze blijven bijdragen aan de Europese Unie.

Om de spanning niet verder op te drijven is dat een mooi gebaar, maar daarmee is de openstaande factuur helemaal nog niet betaald. Brussel heeft berekend dat Londen nog minstens 60 miljard moet betalen.

Nog enkele jaren ‘doen alsof’

Voorts zou May beklemtonen dat de Brexit gefaseerd zal verlopen. Het uitstapmoment ligt wettelijk vast: op 29 maart 2019 is het VK geen lid meer van de EU. Maar Londen zou ermee instemmen nog enkele jaren te doen alsof het lid is. Dat moet het Britse bedrijfsleven meer tijd geven om zich aan te passen aan de nieuwe situatie.

Op zich heeft de EU daar geen grote problemen mee, op voorwaarde dat het Verenigd Koninkrijk ook geen stemrecht meer heeft. Het komt er dus op neer dat Londen na maart 2019 de facto nog lid blijft van de club waar ze helemaal niets meer aan te zeggen heeft.

Daarmee koopt May extra tijd, maar het brengt een definitieve oplossing voor de scheiding niet dichterbij. Uiteindelijk moeten de EU en het VK een akkoord vinden over welk soort relatie de beide partijen na de scheiding hebben. Op welke manier blijft het VK toegang hebben tot de eengemaakte markt? Blijft het land lid van de douane-unie?

De kans is klein dat May zich daarover duidelijk zal uitspreken. Het zal blijven bij de zoveelste belofte dat Londen een nauwe relatie wil behouden met het Europese vasteland.

Michel Barnier, de Europese hoofdonderhandelaar, heeft al beloofd dat hij snel gaat reageren op de toespraak. Vanavond weten we dus of de Brexit-onderhandelingen een nieuw elan kunnen krijgen.